Αυτή η εικόνα δείχνει ένα φουτουριστικό όχημα, όχι μια πρόβλεψη του κόσμου για το 2022

©AFP 2017-2022 Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος

Μια εικονογράφηση που δείχνει ανθρώπους σε κλειστά μονοθέσια οχήματα έχει κοινοποιηθεί εκατοντάδες φορές στα ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά τη διάρκεια της περασμένης εβδομάδας, με ισχυρισμούς ότι δημιουργήθηκε πριν από 50 χρόνια και προβλέπει τη ζωή το 2022. Οι χρήστες του Facebook κάνουν μια σύνδεση με μέτρα για την πρόληψη της εξάπλωσης του Covid-19, όπως η κοινωνική αποστασιοποίηση. Η απεικόνιση προέρχεται από έκδοση ιταλικού περιοδικού του 1962, αλλά το έτος 2022 δεν αναφέρεται πουθενά στο άρθρο. Το πρωτότυπο αναφέρει ότι πρόκειται για μια φουτουριστική πρόταση για ένα όχημα που αποσκοπεί στη μείωση της κυκλοφοριακής όχλησης στις πόλεις. 

«Ο πίνακας φιλοτεχνήθηκε το 1962 από τον Ιταλό ζωγράφο Walter Molino και έχει τίτλο: "Η ζωή το 2022"», αναφέρει το κείμενο που είναι ενσωματωμένο σε μια εικονογράφηση, η οποία κοινοποιήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2021 στο Facebook και έκτοτε έχει κοινοποιηθεί σχεδόν 700 φορές.

Η εικονογράφηση δείχνει ανθρώπους να οδηγούν σε έναν πολυσύχναστο δρόμο, μέσα σε οχήματα ενός ατόμου, με διαφανείς θόλους. Οι χρήστες που ανταποκρίθηκαν στην ανάρτηση συνδέουν την εικόνα με τους κανόνες απομάκρυνσης που επιβάλλονται σε πολλές χώρες για την πρόληψη της εξάπλωσης του Covid-19.

Τον ίδιο ισχυρισμό και την ίδια εικόνα μοιράστηκαν επίσης δεκάδες άλλοι Έλληνες χρήστες του Facebook (παραδείγματα εδώ, εδώ, εδώ, εδώ) καθώς και στο Twitter (εδώ, εδώ, εδώ). Κυκλοφορεί σε όλο τον κόσμο εδώ και τουλάχιστον ένα χρόνο σε διάφορες γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των ολλανδικών, αγγλικών, ισπανικών, ιταλικών και πορτογαλικών.

Η επαλήθευσή μας έδειξε ότι η εικονογράφηση εμφανίστηκε πράγματι για πρώτη φορά σε μια έκδοση του 1962 του παρωχημένου πλέον ιταλικού περιοδικού Domenica del Corriere- ωστόσο στο πρωτότυπο δεν υπήρχε ποτέ ο ισχυρισμός ότι επρόκειτο για πρόβλεψη της ζωής το 2022. 

Η παραπλανητική ανάρτηση στο Facebook, λήψη εικόνας στις 30 Νοεμβρίου 2021

Μία φουτουριστική σύλληψη

Το AFP εντόπισε την αρχική φωτογραφία πραγματοποιώντας μια αντίστροφη αναζήτηση εικόνας στο Google, η οποία οδήγησε σε αρκετές ιστοσελίδες που σχολίαζαν την εικονογράφηση προτού ξεσπάσει η πανδημία της Covid-19 το 2020.

Αυτό το ιταλικό άρθρο, για παράδειγμα, εξηγούσε τον Φεβρουάριο του 2014 ότι η εικόνα έδειχνε την la singoletta, ένα όχημα ενός ατόμου που επινοήθηκε από τον διάστημο Ιταλό εικονογράφο του 20ου αιώνα, Walter Molino.

Δείχνει ένα αντίγραφο της εικονογράφησης υπό τον τίτλο του ιταλικού περιοδικού Domenica del Corriere. Το περιοδικό ξεκίνησε το 1899 και παρουσίαζε εικονογραφημένα εξώφυλλα, τα οποία αναδημοσιεύονται σε μια σελίδα στο Facebook που τιμά τα 90 χρόνια ενημέρωσης του περιοδικού για την Ιταλία και τον κόσμο.  

Η ενσωματωμένη λεζάντα της αρχικής απεικόνισης έχει ως εξής: «Θα περάσουμε έτσι από την πόλη; Έτσι μπορεί να αμβλυνθεί, αν όχι να λυθεί εντελώς, η κυκλοφοριακή συμφόρηση στις πόλεις. Αντί για τα σημερινά ογκώδη αυτοκίνητα, πρόκειται για μικρά μονοθέσια που καταλαμβάνουν ελάχιστο χώρο και θα ονομάζονται singlets. Ο Walter Molino φαντάστηκε εδώ τον ίδιο δρόμο που απεικονίζεται στην πρώτη σελίδα, αν αυτή η νέα λύση υιοθετηθεί ευρέως».

Δεν υπάρχει αναφορά στο έτος 2022.

Το AFP Ολλανδίας επικοινώνησε με το αρχείο της Corriere della Sera, της εφημερίδας που εξέδιδε το περιοδικό Domenica del Corriere, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τον Σεπτέμβριο του 2020. Η Francesca Tramma, επικεφαλής του αρχείου, εξήγησε ότι «η εικόνα είναι το οπισθόφυλλο» ενός τεύχους του περιοδικού, το οποίο κυκλοφόρησε μεταξύ 1899 και 1989. 

«Το σχέδιο αφορά μια σύλληψη του μέλλοντος και δείχνει τον ίδιο δρόμο της Νέας Υόρκης, που βλέπουμε στο εξώφυλλο της Domenica del Corriere, όπου ένας άνδρας τρελαίνεται από το μποτιλιάρισμα», δήλωσε η Tramma. 

Ένα αντίγραφο του εξώφυλλου του περιοδικού μπορεί να βρεθεί εδώ με διαφορετική εικονογράφηση, αλλά έχοντας και πάλι ως θέμα την κυκλοφορία. Η λεζάντα γράφει στα ιταλικά:

«Ο εφιάλτης της κυκλοφοριακής συμφόρησης. Σε έναν δρόμο της Νέας Υόρκης που είναι ήδη φραγμένος από τον πυρετό των Χριστουγέννων, ο ταχυδρόμος George A. Comptom, ο οποίος έχει κολλήσει με το αυτοκίνητό του σε μποτιλιάρισμα, χάνει το μυαλό του μετά από μια εξοργιστική αναμονή. Βγαίνει από το αυτοκίνητο, βγάζει τα παπούτσια του και σκαρφαλώνει στο ακίνητο ποτάμι που σχηματίζουν τα αυτοκίνητα, πηδώντας επιδέξια από το ένα στο άλλο». 

Λέει ότι το άρθρο βρίσκεται στις σελίδες 6 και 7 του περιοδικού. Η Corriere della Sera έστειλε στο AFP φωτογραφίες των σελίδων αυτών. Δείχνουν το άρθρο με τίτλο: «Για να λύσουμε το πρόβλημα του κυκλοφοριακού κομφούζιο: προτείνουμε τη 'singoletta'». Διαβάσαμε ολόκληρο το άρθρο, που φαίνεται στα παρακάτω στιγμιότυπα, και διαπιστώσαμε πως και πάλι δεν υπάρχει καμία αναφορά στο έτος 2022 ή σε κάποια άλλη συγκεκριμένη ημερομηνία στο μέλλον.

Φωτογραφίες των σελίδων 6 και 7 από το περιοδικό, δημοσιεύονται με την άδεια του εκδότη

Στις 18 Μαΐου 2020, η Corriere della Sera δημοσίευσε ένα άρθρο που συνδέει την εικονογράφηση του Molino του 1962 με την πανδημία της Covid-19. «Σε καιρούς που σημαδεύονται από την υγειονομική κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αυτή η εικόνα μας κάνει να σκεφτούμε ξανά», αναφέρει το άρθρο. Ωστόσο, το άρθρο αποκαλεί τη singoletta «φουτουριστική λύση για την κυκλοφορία στις μεγάλες πόλεις» και όχι πρόβλεψη. Το έτος 2022 δεν αναφέρεται στο άρθρο.

Από όταν εμφανίστηκε στην Κίνα το 2019, ο ιός που προκαλεί την Covid-19 έχει σκοτώσει πάνω από 5,28 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Όπως φαίνεται στην εικόνα που ακολουθεί, από τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), οι αρχές συνιστούν, μεταξύ άλλων μέτρων, την κοινωνική αποστασιοποίηση για να αποτραπεί η μετάδοση του ιού.

Μετάφραση και προσαρμογή