Αυτή η φωτογραφία που τραβήχτηκε στις 24 Μαΐου 2018 δείχνει τσάι του βουνού σε ένα χωράφι δίπλα στην Ιεροπηγή, ένα χωριό κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα στη βορειοδυτική Ελλάδα. ( AFP / SAKIS MITROLIDIS)

Το φυτό «σιδερίτης» δεν «εξαφανίζει» τη νόσο Αλτσχάιμερ

©AFP 2017-2022 Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος

Ένα άρθρο που κοινοποιήθηκε εκατοντάδες φορές στο Facebook στις αρχές Οκτωβρίου ισχυρίζεται ότι το φυτό με την ονομασία «σιδερίτης», το οποίο περιέχεται στο ελληνικό τσάι του βουνού, μπορεί να «εξαφανίσει» τη νόσο Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, ο ισχυρισμός αυτός είναι ανακριβής. Ενώ πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι το φυτό αυτό μπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσματα για τους ασθενείς που πάσχουν από τη νόσο Αλτσχάιμερ, δεν αποτελεί θεραπεία. Περαιτέρω έρευνες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη για να προσδιοριστούν τα πραγματικά οφέλη αυτού του φυτού. Διατίθεται επίσης ως συμπλήρωμα διατροφής σε μορφή χαπιού.

«Αυτό είναι το «Σιδερένιο» Ελληνικό Βότανο που εξαφανίζει το Αλτσχάιμερ», είναι ο τίτλος ενός άρθρου που κοινοποιήθηκε στο Facebook στις 9 Οκτωβρίου.

Το άρθρο περιγράφει το φυτό «σιδερίτης», που χρησιμοποιείται για την παρασκευή ελληνικού τσαγιού του βουνού, ως «το απόλυτο όπλο» κατά της νόσου Αλτσχάιμερ.

Στιγμιότυπο της παραπλανητικής ανάρτησης στο Facebook. Λήψη εικόνας: 12/10/2022

Ένα άλλο άρθρο κοινοποιήθηκε επίσης στο Facebook εδώ, ο τίτλος του οποίου έχει ως εξής: «Το αλτσχάιμερ βρήκε το μάστορα του! Αυτό είναι το ταπεινό ελληνικό βότανο που το εξαφανίζει».

Και τα δύο άρθρα κοινοποιήθηκαν πάνω από 800 φορές στο Facebook στην Ελλάδα.

Ωστόσο, ο ισχυρισμός αυτός είναι παραπλανητικός. Αν και η επιστημονική έρευνα φαίνεται να υποδεικνύει ότι το φυτό έχει συστατικά που μπορούν να μετριάσουν ορισμένα από τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ, εντούτοις αυτό δεν καθιστά δυνατή τη θεραπεία ή την «εξαφάνισή» της.

Ο «σιδερίτης» δεν είναι θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ

Αναζητώντας τις λέξεις-κλειδιά «σιδερίτης + Αλτσχάιμερ» στα αγγλικά, στις κύριες μηχανές αναζήτησης, μπορέσαμε να βρούμε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στην αμερικανική National Library of Medicine το 2016. Αυτή η μελέτη που έγινε σε ποντίκια εξηγεί ότι τα εκχυλίσματα από το φυτό σιδερίτης «θα μπορούσαν να είναι μια ισχυρή, καλά ανεκτή επιλογή για τη θεραπεία των συμπτωμάτων της γνωστικής εξασθένησης σε ηλικιωμένους και όσον αφορά τη νόσο Αλτσχάιμερ (...)».

Σε τηλεφωνική επικοινωνία στις 11 Οκτωβρίου 2022, ο καθηγητής Jens Pahnke, από το Πανεπιστήμιο του Όσλo και ένας από τους συγγραφείς αυτής της μελέτης, δήλωσε στο AFP ότι το φυτό «δεν αποτελεί θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ με κανέναν τρόπο».

«Δεν υπάρχει ακόμη θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, το τσάι σιδερίτη ή τα εκχυλίσματα από το φυτό μπορεί να βοηθήσουν στην άμβλυνση των επιπτώσεων της νόσου και άλλων μορφών άνοιας».

Ο καθηγητής είναι επικεφαλής ενός εργαστηρίου με την ονομασία Pahnke Lab, το οποίο υπάγεται στο Πανεπιστήμιο του Όσλο και είναι αφιερωμένο εν μέρει στην έρευνα του ελληνικού τσαγιού του βουνού για τη θεραπεία της άνοιας.

Ωστόσο, ο Pahnke επισημαίνει ότι εκχυλίσματα του φυτού αυτού χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενός συμπληρώματος διατροφής με την ονομασία Renovare 500, που παράγεται από την κυπριακή εταιρεία Ceretis, το οποίο βρίσκεται σε φαρμακεία στη Γερμανία, ενώ μπορεί να παραγγελθεί και στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, και λέγεται ότι βοηθά στη θεραπεία ασθενών με Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας.

Το AFP επικοινώνησε με την Ceretis για σχόλια.

Η Μάγδα Τσολάκη, καθηγήτρια νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Αλτσχάιμερ και Συναφών Διαταραχών, δήλωσε επίσης τηλεφωνικά στο AFP στις 12 Οκτωβρίου ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει θεραπεία για τη νόσο αυτή. Ωστόσο, η ίδια εκτίμησε ότι είναι πιθανό το φυτό σιδερίτης να έχει ευεργετικές επιδράσεις κατά του Αλτσχάιμερ.

«Πρόσφατα κάναμε μια μελέτη σχετικά με την κατανάλωση σιδερίτη ή ελληνικού τσαγιού του βουνού, η οποία έγινε σε ανθρώπους στην Ελλάδα και ακόμη περιμένουμε τα αποτελέσματα», είπε.

Η Τσολάκη λέει ότι δεν υπάρχει ακόμη σαφής απάντηση σχετικά με τα πιθανά οφέλη από την κατανάλωση αυτού του τσαγιού. «Τα αποτελέσματα της μελέτης θα μας το πουν».

Η καθηγήτρια επεσήμανε ότι η μελέτη στην Ελλάδα δεν αφορούσε το συμπλήρωμα διατροφής Renovare 500 με βάση τον σιδερίτη. «Εμείς δώσαμε το τσάι του βουνού όπως το πίνει ο λαός μας».

Ο σιδερίτης είναι ένα φυτό ευρέως διαδεδομένο στη βαλκανική χερσόνησο, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, και χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή του ελληνικού τσαγιού του βουνού και του τσαγιού του Ολύμπου.

Έρευνες έχουν δείξει ότι το φυτό αυτό θα μπορούσε να έχει πιθανές φαρμακευτικές ιδιότητες, όπως αναλγητικές, προστατευτικές του γαστρεντερικού συστήματος ή ανοσοτροποποιητικές.

Ο Σπύρος Μπαμπάκος, ένας 31χρονος καλλιεργητής βιολογικού τσαγιού, ελέγχει το τσάι του βουνού στο χωράφι του, που βρίσκεται δίπλα στο χωριό Ιεροπηγή κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα στην βορειοδυτική Ελλάδα, στις 24 Μαΐου 2018 ( AFP / SAKIS MITROLIDIS)

Επίσης, σε τηλεφωνική επικοινωνία στις 13 Οκτωβρίου, ο ανώτερος επιστήμονας και καθηγητής διατροφικής επιδημιολογίας Paul F. Jacques, του Πανεπιστημίου Tufts στη Βοστώνη, εξήγησε στο AFP ότι «τίποτα δεν μπορεί να θεραπεύσει το Αλτσχάιμερ».

«Η κατανάλωση ελληνικού τσαγιού του βουνού μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας υγιεινής διατροφής, η οποία μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης αυτής της νόσου».

«Αλλά σε καμία περίπτωση η κατανάλωση τσαγιού δεν θα αποτρέψει την άνοια», πρόσθεσε ο Jacques.

Δεν υπάρχει θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ, αλλά θεραπείες για τη μείωση των συμπτωμάτων

Συμβουλευτήκαμε επίσης τις ιστοσελίδες των περιφερειακών και εθνικών ενώσεων κατά της νόσου του Alzheimer. Η Εταιρεία Νόσου Αλτσχάιμερ και Συναφών Διαταραχών Αθηνών, μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Αλτσχάιμερ και Συναφών Διαταραχών, αναφέρει ότι δεν υπάρχει «ριζική θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας (...)».

Το Ίδρυμα Αλτσχάιμερ στη Γαλλία, η Ένωση Αλτσχάιμερ στις Ηνωμένες Πολιτείες και ο δικτυακός ιστότοπος της Εθνικής Υπηρεσίας Υγείας στο Ηνωμένο Βασίλειο αναφέρουν επίσης ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει θεραπεία για την ασθένεια αυτή.

Ωστόσο, όλες αυτές οι ενώσεις και οι υπηρεσίες υγείας διευκρινίζουν ότι υπάρχουν φαρμακευτικές θεραπείες που ανακουφίζουν προσωρινά τα συμπτώματα.

Η Μάγδα Τσολάκη ανέφερε επίσης ότι ένα νέο φάρμακο θεωρείται πολλά υποσχόμενο για την καταπολέμηση της νόσου Αλτσχάιμερ. Το AFP είχε αναφερθεί σχετικά με αυτό στα τέλη Σεπτεμβρίου.

Η θεραπεία, που ονομάζεται lecanemab, δοκιμάστηκε σε κλινική δοκιμή όπου συμμετείχαν περίπου 1.800 άτομα και επιβράδυνε την εξασθένηση των γνωστικών (νοητικών) λειτουργιών κατά 27% σε διάστημα 18 μηνών, σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα που ανακοίνωσαν οι παρασκευάστριες εταιρείες Biogen και Eisai.

Ωστόσο, οι ειδικοί επέμειναν ότι, σε αυτό το στάδιο, τα αποτελέσματα ήταν ακόμη μόνο προκαταρκτικά. Το δελτίο τύπου εκδόθηκε πριν από τη δημοσίευση σε ειδικό επιστημονικό περιοδικό, καθώς οι εταιρείες επιδιώκουν να φέρουν τη θεραπεία στην αγορά ήδη από τον Ιανουάριο του 2023 στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δίαιτες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην πρόληψη της νόσου Αλτσχάιμερ

Στην Ελλάδα έχουν επίσης διεξαχθεί μελέτες σχετικά με τα οφέλη ορισμένων τροφίμων, όπως το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, κατά της γνωστικής εξασθένησης και της νόσου Αλτσχάιμερ.

Επιπλέον, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε από το American Journal of Clinical Nutrition, την οποία επικαλείται το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι η μακροχρόνια κατανάλωση φλαβονοειδών, δηλαδή φυτών με αντιοξειδωτικές, αντιικές και αντικαρκινικές ιδιότητες που βρίσκονται στα μούρα, το τσάι ή τη μαύρη σοκολάτα, συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ ή γνωστικής εξασθένησης.

Ο καθηγητής Jacques, κύριος συγγραφέας της μελέτης για τα φλαβονοειδή, δήλωσε στο AFP ότι «γενικά, μια υγιεινή διατροφή φαίνεται να είναι ευεργετική κατά της νόσου Αλτσχάιμερ, καθώς σχετίζεται επίσης με την καρδιαγγειακή υγεία».

«Μια υγιεινή διατροφή μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης τέτοιων προβλημάτων και επομένως και τον κίνδυνο προσβολής από τη νόσο Αλτσχάιμερ», είπε.

Ο καθηγητής διευκρινίζει ότι «δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές για την καταπολέμησή της. Η υγιεινή διατροφή αποτελεί περισσότερο μια μακροπρόθεσμη πρόληψη».