Όχι, ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς δεν αθωώθηκε το 2016

©AFP 2017-2022 Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος

Ο ψευδής ισχυρισμός ότι ο εκλιπών πρόεδρος της Σερβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς αθωώθηκε για εγκλήματα, συμπεριλαμβανομένης της γενοκτονίας, από διεθνές δικαστήριο της Χάγης άρχισε να κυκλοφορεί στο Facebook τον Μάρτιο με εκατοντάδες κοινοποιήσεις από Έλληνες χρήστες του Facebook. Όμως αυτή η ιστορία δεν είναι ακριβής: Ο Μιλόσεβιτς πέθανε πριν ολοκληρωθεί η δίκη του και δεν αθωώθηκε ποτέ, όπως επιβεβαίωσε το δικαστήριο στο AFP. Ο ισχυρισμός αυτός είχε ήδη κυκλοφορήσει και είχε καταρριφθεί πριν από αρκετά χρόνια.

Μια ανάρτηση στο Facebook με τον ψευδή ισχυρισμό δημοσιεύθηκε στις 12 Μαρτίου 2022 και κοινοποιήθηκε περισσότερες από 700 φορές στο Facebook.

Στιγμιότυπο μιας από τις πιο δημοφιλείς αναρτήσεις με τον ψευδή ισχυρισμό στο Facebook, τραβηγμένο στις 17.03.2022.

Η ανάρτηση ισχυρίζεται ότι δέκα χρόνια μετά τον θάνατο του Μιλόσεβιτς, το 2006, «ο κατηγορούμενος για το έγκλημα της Σρεμπρένιτσα, ο Μιλόσεβιτς... αθωώθηκε» από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY), το δικαστήριο που δικάζει εγκλήματα πολέμου έπειτα από τη σύγκρουση που διέλυσε τη Γιουγκοσλαβία.

Η ίδια η ανάρτηση στο Facebook παραπέμπει σε άρθρο του ίδιου γράφοντος, στο ιστολόγιο Ημεροδρόμος, το οποίο κοινοποιήθηκε και αλλού στο Facebook, όπως εδώ, εδώ και εδώ.

Σύμφωνα με το άρθρο στο οποίο παραπέμπει η ανάρτηση, ο Μιλόσεβιτς απαλλάχθηκε συγκεκριμένα «από την κατηγορία της φερόμενης συνενοχής του Βελιγραδίου στη σφαγή 8.000 Βόσνιων μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα τον Ιούλιο του 1995».

Ένας άλλος ιστότοπος πήρε επίσης το άρθρο και το αναδημοσίευσε στο Facebook εδώ, στις 13 Μαρτίου, και το δημοσίευσε στη δική του σελίδα, που είναι ορατή εδώ.

Ένας παρόμοιος ψευδής ισχυρισμός ότι ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς είχε λάβει χάρη από το ICTY είχε ήδη κυκλοφορήσει σε ορισμένες γλώσσες το 2016 και είχε διαψευστεί από το Radio Free Europe και τη γαλλική εφημερίδα Le Monde.

Ας εξηγήσουμε γιατί είναι ψευδής.

Δεν είναι η δίκη του Μιλόσεβιτς

Στο άρθρο, τα αποδεικτικά στοιχεία που αναφέρονται για τη λεγόμενη αθώωση του Μιλόσεβιτς προέρχονται από τη δίκη του ICTY κατά του Ράντοβαν Κάρατζιτς, του πρώην προέδρου της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας.

Πιο συγκεκριμένα, το άρθρο παραθέτει την παράγραφο 3460 της απόφασης του ICTY για τον Κάρατζιτς του 2016, η οποία ξεπερνά τις 2.500 σελίδες.

Παρόλο που δεν πρόκειται για τη δίκη του, ο Μιλόσεβιτς αναφέρεται πολλές φορές, όπως στην παράγραφο που παρατίθεται, η οποία φαίνεται παρακάτω.

Στιγμιότυπο της παραγράφου, που έγινε στις 17/03/2022, όπου αναφέρεται στο άρθρο και στην ανάρτηση Facebook.

Η παράγραφος αυτή αφορά την κατηγορία ότι ο Κάρατζιτς συμμετείχε σε μια «συνολική» κοινή εγκληματική επιχείρηση (ΚΕΕ), στόχος της οποίας ήταν να «απομακρύνει οριστικά τους Βόσνιους Μουσουλμάνους και τους Βόσνιους Κροάτες από το έδαφος που διεκδικούσαν οι Σέρβοι της Βοσνίας».

Σημειώνει ότι ο Μιλόσεβιτς «συμμεριζόταν και ενέκρινε τον πολιτικό στόχο» του Κάρατζιτς να διατηρήσει τη Γιουγκοσλαβία και παρείχε βοήθεια, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού και όπλων, στους Σέρβους της Βοσνίας κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Ωστόσο, το τμήμα δήλωσε ότι «δεν είναι ικανοποιημένο ότι υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε αυτή την υπόθεση για να διαπιστωθεί ότι ο Σλόντομπαν Μιλόσεβιτς συμφώνησε με το κοινό σχέδιο».

Το σχόλιο αυτό δεν συνιστά, ωστόσο, απαλλαγή, επιβεβαίωσε το ICTY στο AFP. Τόσο σε αυτή την παράγραφο όσο και στο σύνολο της απόφασης (διαθέσιμη εδώ), δεν γίνεται καμία αναφορά ότι δόθηκε χάρη του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

Το ίδιο ισχύει και για τις προηγούμενες παραγράφους, όπως οι 3277, 3279, 3280 κ.λπ. που επίσης παρατίθενται από το άρθρο. Αυτές αναφέρονται πολλές φορές στον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και τονίζουν τη διαφωνία μεταξύ του κατηγορούμενου, Ράντοβαν Κάρατζιτς, και του πρώην ηγέτη της Σερβίας. Όμως, όπως και η παράγραφος 3460, δεν συνιστούν νόμιμη αμνηστία του Μιλόσεβιτς από το Δικαστήριο.

Το κρίσιμο είναι ότι τα σχόλια αυτά προέρχονται από τη δίκη του Κάρατζιτς και όχι του Μιλόσεβιτς και έτσι δεν έχουν καμία νομική επίπτωση στον τελευταίο. Η δίκη του Μιλόσεβιτς έληξε στις 14 Μαρτίου 2006, τρεις ημέρες μετά τον θάνατό του, όπως προκύπτει από τη διάταξη του Δικαστικού Τμήματος του ICTY.

Σε επικοινωνία με το AFP, το ICTY ήταν σαφές: «Η υπόθεση κατά του Ράντοβαν Κάρατζιτς ενώπιον του ICTY και του Μηχανισμού (δηλ. του Διεθνούς Υπολειμματικού Μηχανισμού για τα Ποινικά Δικαστήρια) αφορούσε μόνο την ατομική ποινική ευθύνη του Ράντοβαν Κάρατζιτς, με βάση τις κατηγορίες εναντίον του, όπως ορίζονται στο κατηγορητήριο. Τυχόν αναφορές σε άλλα πρόσωπα στη δίκη ή στις εφετειακές αποφάσεις κατά του Ράντοβαν Κάρατζιτς δεν είναι καθοριστικές για την ατομική ποινική τους ευθύνη».

Προσθέτει ότι «η δίκη κατά του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς ενώπιον του ICTY τερματίστηκε μετά το θάνατό του το 2006 και πριν εκδοθεί οποιαδήποτε απόφαση για την υπόθεση αυτή. Το ICTY δεν απένειμε χάρη στον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς».

Φωτογραφία ενός πλανόδιου πωλητή που εθνικιστικά προϊόντα και αφίσες με πορτρέτα (Α-Δ) του πρώην προέδρου της Σερβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, του πρώην πολιτικού ηγέτη των Σέρβων της Βοσνίας Ράντοβαν Κάρατζιτς και του πρώην διοικητή των Σέρβων της Βοσνίας Ράτκο Μλάντιτς, στους δρόμους της πόλης Μπάνια Λούκα της Βοσνίας, 12 Μαρτίου 2006. ( AFP / )

Η δίκη του Μιλόσεβιτς έληξε με το θάνατό του το 2006

Ο Μιλόσεβιτς, ένας φλογερός Σέρβος εθνικιστής, αντιμετώπισε κατηγορίες για γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας για τον ρόλο του στην υποδαύλιση των συγκρούσεων που διέλυσαν την Γιουγκοσλαβία. Το Δικαστήριο απήγγειλε κατηγορίες στον Μιλόσεβιτς για ενέργειες που αφορούσαν το Κοσσυφοπέδιο, την Κροατία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Στις 11 Μαρτίου 2006, βρέθηκε νεκρός στο κελί του στη Χάγη και τρεις ημέρες αργότερα, στις 14 Μαρτίου 2006, το ICTY τερμάτισε τη δίκη, όπως αναφέρεται σε αυτό το άρθρο της Ναυτεμπορικής ή στην επίσημη διαταγή του Δικαστηρίου, που μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Το δικαστήριο του ICTY δεν μπόρεσε να καταλήξει σε ετυμηγορία επί των κατηγοριών που είχαν απαγγελθεί κατά του πρώην προέδρου της Σερβίας. Ο προεδρεύων δικαστής, Πάτρικ Ρόμπινσον, δήλωσε στο AFP, το οποίο παρατίθεται σε αυτό το άρθρο του Al Jazeera, ότι ο θάνατος του πρώην Γιουγκοσλάβου ηγέτη «στέρησε όχι μόνο από τον ίδιο, αλλά και από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη μια απόφαση σχετικά με τους ισχυρισμούς του κατηγορητηρίου».

Μετά το θάνατό του, κυκλοφόρησαν αναφορές ότι ο Μιλόσεβιτς είχε δηλητηριαστεί ή ότι οι αρχές του δικαστηρίου αρνήθηκαν να του χορηγήσουν φάρμακα. Ο πρώην ηγέτης της Γιουγκοσλαβίας είχε πράγματι εύθραυστη υγεία. Το ICTY διεξήγαγε τότε εσωτερική έρευνα και αυτοψία. Η έκθεση της έρευνας είναι διαθέσιμη εδώ. Στις 31 Μαΐου 2006, η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε δηλητηρίαση, σύμφωνα με τις τοξικολογικές μετρήσεις και ότι πέθανε από φυσικά αίτια, από καρδιακή προσβολή. Η έκθεση περιγράφει λεπτομερώς μια ενίοτε αμφιλεγόμενη σχέση με τους γιατρούς, κατά την οποία ο Μιλόσεβιτς αρνήθηκε να ακολουθήσει ορισμένες ιατρικές συστάσεις και κατά καιρούς αυτοθεραπευόταν. Το δικαστήριο απέρριψε επίσης το αίτημά του να ζητήσει ιατρική περίθαλψη στη Μόσχα, αφού διαπιστώθηκε ότι οι ανάγκες του μπορούσαν να καλυφθούν στην Ολλανδία.

Οι πόλεμοι στη Γιουγκοσλαβία έλαβαν χώρα μεταξύ 1991 και 2001, με αποτέλεσμα τη διάλυση της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας σε ένα πλήθος κρατών, που φαίνονται στους παρακάτω χάρτες. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν σε αυτές τις συγκρούσεις και περίπου 2,4 εκατομμύρια πρόσφυγες εγκατέλειψαν την χώρα τους .

Γράφημα τεσσάρων χαρτών που καταγράφουν τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και τον εντοπισμό του Κοσσυφοπεδίου, που έφτιαξε το AFP το 2018. ( AFP / )

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 έχουν διεξαχθεί αρκετές δίκες σχετικά με τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία. Με απόφαση έφεσης, ο Ράντοβαν Κάρατζιτς καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη στις 20 Μαρτίου 2019, όπως αναφέρεται στο δελτίο Τύπου του Δικαστηρίου, καθώς και στην απόφασή του (εδώ) για εγκλήματα που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων γενοκτονία και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Γράφημα του 2020 που δείχνει τα στάδια της εμπλοκής του Ράντοβαν Κάρατζιτς στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, μέχρι την καταδίκη του σε ισόβια στις 20 Μαρτίου 2019. ( AFP / )
NATO