Εικόνα AI διαδίδεται με τον ψευδή ισχυρισμό ότι δείχνει ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης των ΗΠΑ που καταστράφηκε από το Ιράν
- Δημοσιεύθηκε στις 11 Μαρτίου 2026 στις 10:11
- 8 λεπτά ανάγνωσης
- Του/Της: Paula CABESCU, AFP Ρουμανία
- Μετάφραση και προσαρμογή Magdalini GKOGKOU, AFP Greece
Το Ιράν αντέδρασε με πυραυλικές επιθέσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή μετά από την κοινή επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου 2026, η οποία σκότωσε τον ανώτατο ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Στις 3 Μαρτίου, οι αρχές του Κατάρ επιβεβαίωσαν ότι ένας ιρανικός πύραυλος έπληξε την αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ. Ωστόσο, μια εικόνα που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο και φαίνεται να δείχνει ένα αμερικανικό ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης να τυλίγεται σε καπνό και φλόγες μετά την επίθεση δεν είναι πραγματική. Ούτε οι αρχές του Κατάρ ούτε οι αρχές των ΗΠΑ έχουν αναφέρει επισήμως την καταστροφή του ραντάρ, ενώ ανάλυση του AFP δείχνει ότι η εικόνα πιθανότατα δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (AI).
«Το μεγαλύτερο αμερικανικό ραντάρ στο Κόλπο με εμβέλεια 5000 χλμ και κόστος 1,1 δις δολάρια που παρακολουθούσε ολόκληρη την Μέση Ανατολή έχει βομβαρδιστεί από τις Ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις εν μέσω αντιποίνων κ έχει διαλυθεί. Το ραντάρ βρισκόταν στο Κατάρ και το υπουργείο άμυνας του Κατάρ έχει επιβεβαιώσει το χτύπημα», γράφει αυτή η ανάρτηση στο Facebook από τις 3 Μαρτίου 2026, η οποία έχει έκτοτε κοινοποιηθεί περισσότερες από 100 φορές.
Ορισμένες αναρτήσεις αναφέρουν ότι πρόκειται για το «αμερικανικό ραντάρ AN/FPS-132». Πρόκειται για ένα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης μεγάλης εμβέλειας, σχεδιασμένο να εντοπίζει εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων και να παρακολουθεί αντικείμενα στο διάστημα. Το σύστημα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου δικτύου προειδοποίησης για πυραύλους, το οποίο χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό πιθανών απειλών σε μεγάλες αποστάσεις.
Οι αναρτήσεις περιλαμβάνουν μια εικόνα που δείχνει μια μεγάλη λευκή εγκατάσταση ραντάρ με κεκλιμένες πλευρές και ένα μεγάλο οκταγωνικό πάνελ ραντάρ στη μία πλευρά, το οποίο φαίνεται να είναι μερικώς κατεστραμμένο, ενώ φλόγες και πυκνός μαύρος καπνός υψώνονται από την κατασκευή.
Η εικόνα με παρόμοιους ισχυρισμούς κοινοποιήθηκε και από άλλους χρήστες στο Facebook (εδώ και εδώ) και διαδόθηκε επίσης σε άλλες γλώσσες, όπως τα ρουμανικά, τα αγγλικά και τα βουλγαρικά.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι αυθεντική. Το AFP δεν βρήκε καμία επίσημη αναφορά από τις αρχές που να επιβεβαιώνει την καταστροφή του ραντάρ, ενώ η ανάλυση δείχνει ότι η εικόνα πιθανότατα δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Πυραυλική επίθεση στη βάση Αλ Ουντέιντ
Η εικόνα άρχισε να κυκλοφορεί στο διαδίκτυο καθώς το Ιράν εξαπέλυε πυραυλικές επιθέσεις σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου (αρχειοθετημένο εδώ), ως αντίποινα για τα αμερικανο‑ισραηλινά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου και οδήγησαν στον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Στις 3 Μαρτίου, οι αρχές του Κατάρ δήλωσαν ότι δύο πύραυλοι στόχευσαν την αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ, η οποία φιλοξενεί αμερικανικές δυνάμεις (αρχειοθετημένο εδώ). Το Υπουργείο Άμυνας του Κατάρ ανέφερε ότι «τα συστήματα αεράμυνας αναχαίτισαν επιτυχώς τον έναν πύραυλο, ενώ ο δεύτερος πύραυλος έπληξε την καταριανή βάση Αλ Ουντέιντ χωρίς να υπάρξουν θύματα». Η ανακοίνωση δεν ανέφερε ζημιές σε ραντάρ.
Ωστόσο, ο ισχυρισμός ότι το ραντάρ καταστράφηκε κυκλοφορούσε ήδη στο διαδίκτυο προτού η επίθεση αναφερθεί επισήμως από τις αρχές του Κατάρ.
Προηγουμένως, στις 28 Φεβρουαρίου, το ιρανικό μέσο Tehran Times δημοσίευσε μια ανάρτηση στο X στην οποία αναπαρήγαγε ανακοίνωση της υπηρεσίας επικοινωνίας των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), σύμφωνα με την οποία το αμερικανικό ραντάρ AN/FPS‑132 στο Κατάρ είχε καταστραφεί.
Παρόμοιοι ισχυρισμοί αναφέρθηκαν επίσης από το κρατικό τουρκικό πρακτορείο Anadolu Agency (AA), το οποίο έγραψε στις 28 Φεβρουαρίου ότι οι IRGC δήλωσαν πως χτύπησαν το αμερικανικό ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης AN/FPS‑132 στο Κατάρ. Το ρεπορτάζ επικαλέστηκε ανώνυμο αξιωματούχο από το υπουργείο Άμυνας του Κατάρ που δήλωσε στο Al Jazeera ότι ένα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης στο βόρειο μέρος της χώρας είχε πληγεί, προσθέτοντας ότι η αξιολόγηση της ζημιάς βρίσκεται σε εξέλιξη.
Στις 2 Μαρτίου, η ψηφιακή πλατφόρμα Army Recognition ανέφερε επίσης ότι οι IRGC είχαν ισχυριστεί πως κατέστρεψαν το ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης AN/FPS‑132 στο Κατάρ κατά τη διάρκεια επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, που είχαν πραγματοποιήσει ως αντίποινα. Ωστόσο, το δημοσίευμα ανέφερε τότε ότι ο ισχυρισμός δεν είχε «επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Κατάρ».
Η βάση Αλ Ουντέιντ, που βρίσκεται νοτιοδυτικά της Ντόχα στον δήμο Αλ Ραγιάν, είναι η μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική βάση στη Μέση Ανατολή και φιλοξενεί περίπου 10.000 άτομα προσωπικό.
Το 2017, το Κέντρο Διαχείρισης Κύκλου Ζωής της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ ανέθεσε στην αμερικανική εταιρεία αμυντικού εξοπλισμού Raytheon σύμβαση αξίας περίπου 1,06 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την προμήθεια ενός συστήματος Ραντάρ Έγκαιρης Προειδοποίησης (EWR) στο Κατάρ. Σύμφωνα με ανακοινώσεις της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, το έργο, που προγραμματιζόταν να ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2021, στόχευε στη βελτίωση της έγκαιρης ανίχνευσης απειλών από βαλλιστικούς πυραύλους στην περιοχή, ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις που σταθμεύουν στο Κατάρ θα «ωφελούνταν από την προστασία που παρέχεται μέσω της εκσυγχρονισμένης ασπίδας αντιπυραυλικής άμυνας».
Εικόνα δημιουργημένη με τεχνητή νοημοσύνη
Μια αντίστροφη αναζήτηση εικόνας δείχνει ότι η εικόνα που φέρεται να απεικονίζει το κατεστραμμένο ραντάρ κυκλοφορούσε ήδη στο διαδίκτυο πριν η επίθεση αναφερθεί από τις αρχές του Κατάρ στις 3 Μαρτίου.
Χρησιμοποιώντας τα Εργαλεία Ελέγχου Γεγονότων της Google, το AFP διαπίστωσε ότι η εικόνα άρχισε να εμφανίζεται στο διαδίκτυο στις 28 Φεβρουαρίου 2026.
Η παλαιότερη ανάρτηση που εντοπίστηκε ήταν μια δημοσίευση στο Facebook που κοινοποιήθηκε εκείνη την ημέρα σε μια αραβόφωνη ομάδα για τον πόλεμο Ρωσίας‑Ουκρανίας, η οποία επίσης ισχυριζόταν ότι το Ιράν είχε καταστρέψει το αμερικανικό ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης AN/FPS‑132 που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση βαλλιστικών πυραύλων στο Κατάρ. Η ανάρτηση υποστήριζε ότι μια πηγή από το υπουργείο Άμυνας του Κατάρ είχε επιβεβαιώσει το πλήγμα και ότι οι αρχές είχαν αρχίσει να αξιολογούν τις ζημιές.
Η εικόνα που κοινοποιήθηκε σε αυτή την ανάρτηση φαίνεται επίσης να είναι υψηλότερης ποιότητας σε σχέση με πολλές από τις αντιγραφές της που κυκλοφόρησαν αργότερα στο διαδίκτυο.
Ωστόσο, διάφορες μέθοδοι επαλήθευσης υποδηλώνουν ότι η εικόνα δεν απεικονίζει μια πραγματική εγκατάσταση ραντάρ.
Χρησιμοποιώντας την παλαιότερη και υψηλότερης ποιότητας έκδοση της εικόνας από τις 28 Φεβρουαρίου, το AFP ανέλυσε τη φωτογραφία με διάφορα εργαλεία ανίχνευσης τεχνητής νοημοσύνης. Οι αναλύσεις έδειξαν ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η εικόνα να έχει δημιουργηθεί τεχνητά.
Το πρόγραμμα επαλήθευσης InVID WeVerify, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το AFP, έδειξε πολύ υψηλή πιθανότητα συνθετικού περιεχομένου, ανιχνεύοντας 79% πιθανότητα η εικόνα να έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
Μια ανάλυση με το εργαλείο ανίχνευσης Hive Moderation AI κατέληξε σε ένα παρόμοιο συμπέρασμα, ότι η εικόνα ήταν πιθανότατα δημιουργημένη με τεχνητή νοημοσύνη, με εκτίμηση 99,9%.
Η εικόνα περιέχει επίσης αρκετές οπτικές ασυνέπειες που είναι χαρακτηριστικές των εικόνων που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη.
Το πάνελ του ραντάρ παραμένει σε μεγάλο βαθμό άθικτο παρά τις σοβαρές ζημιές που συγκεντρώνονται σε ένα μόνο σημείο. Ο πυκνός καπνός φαίνεται να προέρχεται κυρίως από πίσω από τη δομή και όχι από τα εμφανώς κατεστραμμένα τμήματα, ενώ μικρές εστίες φλόγας διακρίνονται μέσα στην περιοχή του «ραντάρ», γεγονός που προσδίδει στην εικόνα μια αφύσικη όψη.
Η εικόνα δεν δείχνει επίσης ορατά συντρίμμια ή ίχνη έκρηξης γύρω από το κτήριο.
Η AFP έχει δημοσιεύσει αρκετά άρθρα, μεταξύ άλλων εδώ και εδώ, για να βοηθήσει το κοινό να αναγνωρίζει το συνθετικό περιεχόμενο.
Η δομή που φαίνεται στην εικόνα δεν ταιριάζει με το πραγματικό ραντάρ
Δορυφορικές εικόνες της εγκατάστασης ραντάρ που ανέλυσε το AFP δείχνουν μια δομή που διαφέρει από αυτή που φαίνεται στη viral εικόνα που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο.
Η δομή στις δορυφορικές εικόνες δείχνει έναν πύργο σε σχήμα πυραμίδας με μεγάλα κυκλικά πάνελ ραντάρ στις πλευρές του, εγκατεστημένο πάνω σε ένα ορθογώνιο κτήριο βάσης, όπως φαίνεται και σε μια γραφική απεικόνιση που δημοσίευσε η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ.
Στην εικόνα που συνοδεύει τις παραπλανητικές αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το πάνελ του ραντάρ φαίνεται οκταγωνικό, ενώ η κορυφή της δομής μοιάζει τετράγωνη, σε αντίθεση με το τριγωνικό σχήμα που φαίνεται στις δορυφορικές εικόνες.
Δορυφορικές εικόνες δείχνουν πιθανά σημάδια από χτυπήματα
Το AFP Fact‑Check κατάφερε να εντοπίσει την τοποθεσία του ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης που αναφέρεται στις αναρτήσεις, χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης της τοποθεσίας, χρονολογημένες στις 3 Μαρτίου 2026, που παρέχονται από την ομάδα οπτικοποίησης δεδομένων του AFP με δεδομένα από το Planet Labs, οι οποίες δείχνουν ότι η εγκατάσταση βρίσκεται βόρεια της αεροπορικής βάσης Αλ Ουντέιντ.
Δορυφορικές εικόνες στο Google Maps δείχνουν ότι η εγκατάσταση του ραντάρ βρίσκεται περίπου 95 χιλιόμετρα βόρεια της αεροπορικής βάσης Αλ Ουντέιντ –περίπου 65 χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή– και σε απόσταση περίπου μίας ώρας οδήγησης, υποδεικνύοντας ότι η εγκατάσταση είναι ξεχωριστή από την ίδια τη στρατιωτική βάση.
Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν δύο σκούρες κηλίδες στο ραντάρ, οι οποίες μπορεί να υποδηλώνουν ίχνη πρόσκρουσης.
Επιπλέον, σκοτεινές κηλίδες σε κοντινή απόσταση θα μπορούσαν επίσης να αποδεικνύουν ίχνη ζημιάς μετά την επίθεση.
Μια σύγκριση με τις δορυφορικές εικόνες της 3ης Μαρτίου 2026 και παλαιότερες εικόνες υψηλής ανάλυσης που τραβήχτηκαν στις 19 Οκτωβρίου 2025 δείχνει ότι οι σκοτεινές κηλίδες δεν εμφανίζονται στην παλαιότερη δορυφορική εικόνα.
Δορυφορικές εικόνες που αναλύθηκαν από άλλα μέσα ενημέρωσης υποδηλώνουν επίσης ζημιές κοντά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ σε ολόκληρη την περιοχή. Η εφημερίδα New York Times ανέφερε ότι οι ιρανικές επιθέσεις προκάλεσαν ζημιές σε εγκαταστάσεις «που αποτελούν μέρος ή βρίσκονται δίπλα σε συστήματα επικοινωνιών των ΗΠΑ» σε αρκετές τοποθεσίες στη Μέση Ανατολή, με βάση την ανάλυση βίντεο και δορυφορικών εικόνων που πραγματοποίησαν.
Το δημοσίευμα ανέφερε επίσης ότι υποδομές στην αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ ενδέχεται να έχουν υποστεί ζημιές. Ωστόσο, η εφημερίδα σημείωσε ότι «οι υποδομές επικοινωνιών των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων είναι υψηλά απόρρητες, γεγονός που καθιστά δύσκολο να προσδιοριστεί ποια ακριβώς συστήματα ενδέχεται να επηρεάστηκαν» (αρχειοθετημένο εδώ).
Ο αναλυτής του Κέντρου Μελετών για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (CNS), Σαμ Λέιρ, επιβεβαίωσε στο X ότι «το ραντάρ φάσης AN/FPS-132 στο Κατάρ υπέστη ζημιές από το Ιράν».
Η viral εικόνα διαψεύστηκε επίσης από τον οργανισμό επαλήθευσης πληροφοριών Lead Stories, ο οποίος επίσης δεν βρήκε καμία ένδειξη ότι απεικονίζει το ραντάρ στο Κατάρ.
Η κλιμακούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει μεγάλο όγκο παραπληροφόρησης. Το AFP έχει ήδη επαληθεύσει αρκετές εικόνες και βίντεο από την αρχή της κοινής επίθεσης ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Οι σχετικοί έλεγχοι γεγονότων μπορούν να βρεθούν εδώ.
Πνευματικά δικαιώματα © AFP 2017-2026. Οποιαδήποτε εμπορική χρήση αυτού του περιεχομένου απαιτεί συνδρομή. Κάντε κλικ εδώ για να μάθετε περισσότερα.
Υπάρχει περιεχόμενο που θα θέλατε να ελέγξει το AFP;
Επικοινωνήστε μαζί μας
