Αυτά τα βίντεο δείχνουν ελικόπτερα να ελέγχουν - και όχι να ανάβουν - πυρκαγιές

©AFP 2017-2022 Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος

Βίντεο με ελικόπτερα που χρησιμοποιούν μια εγκεκριμένη μέθοδο πυρόσβεσης για τον έλεγχο των πυρκαγιών έχουν κοινοποιηθεί εκατοντάδες φορές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τον ψευδή ισχυρισμό ότι αποκαλύπτουν πυρκαγιές που προκαλούνται σκόπιμα. Οι αναρτήσεις χρησιμοποιούν τα βίντεο για να θέσουν υπό αμφισβήτηση την κλιματική αλλαγή. Όμως τα βίντεο δείχνουν μια τεχνική ελεγχόμενης καύσης, ή «αντιπύρ» ,που προορίζεται να σταματήσει τις πυρκαγιές - όχι να τις ξεκινήσει - και χρησιμοποιείται στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον Καναδά, δήλωσαν αξιωματούχοι εκεί στο AFP. Οι ειδικοί λένε ότι η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε αύξηση της συχνότητας των πυρκαγιών.

Ένας χρήστης του Facebook δημοσίευσε στις 21 Ιουλίου 2022 ένα βίντεο που δείχνει ένα ελικόπτερο που ρίχνει φωτιά σε θάμνους σε πολύ χαμηλό ύψος. Άλλοι χρήστες σχολίασαν λέγοντας ότι το ελικόπτερο το κάνει επίτηδες για να ανάψει φωτιά στο δάσος. «(...) Πια κλιματική αλλαγή και κουραφέξαλα;», γράφει ένας χρήστης κάτω από την ανάρτηση.

«Κλιματική αλλαγή! Μας καίνε, μας στερούν το οξυγόνο (...)», γράφει μια άλλη ανάρτηση στο Facebook από τις 20 Ιουλίου 2022, κοινοποιώντας ένα διαφορετικό βίντεο με ένα άλλο ελικόπτερο που προφανώς στέλνει φωτιά σε ένα δάσος.

Ένα τρίτο βίντεο που τραβήχτηκε από κάτω από ένα ελικόπτερο σε παρόμοια επιχείρηση μοιράστηκε σε άλλη ανάρτηση στο Facebook με το κείμενο: «Κλιματική αλλαγή... πώς βάζουν φωτιές σε ευθεία γραμμή χιλιομέτρων... ».

Αλλά είναι λάθος να πούμε ότι αυτά τα ελικόπτερα ανάβουν πυρκαγιές: όλα εκτελούν προδιαγεγραμμένες αποστολές για να περιορίσουν την εξάπλωση των πυρκαγιών, μεταξύ άλλων με τον καθαρισμό της βλάστησης που μπορεί να τροφοδοτήσει τις φλόγες.

Στιγμιότυπο από την πρώτη παραπλανητική ανάρτηση στο Facebook. Λήψη εικόνας: 10/08/2022

Παρόμοιοι ισχυρισμοί διατυπώθηκαν και σε άλλες γλώσσες, όπως τα σλοβακικά, τα ισπανικά, τα ρουμανικά ή τα ολλανδικά. Κοινοποιήθηκαν καθώς η Ευρώπη έζησε ένα κύμα καύσωνα που προκάλεσε πυρκαγιές σε πολλές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ελλάδα, η Τσεχική Δημοκρατία, η Πορτογαλία και η Ισπανία.

Το πρώτο βίντεο δείχνει μια «ελεγχόμενη καύση» στην Αριζόνα

Για να ελέγξουμε τους ισχυρισμούς, χρησιμοποιήσαμε μια αναζήτηση με λέξεις-κλειδιά και διαπιστώσαμε ότι το βίντεο έχει επίσης ερευνηθεί από το Annie Lab, ένα πρόγραμμα ελέγχου των γεγονότων στο Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ σε συνεργασία με την ANNIE, έναν εκπαιδευτικό οργανισμό που έχει καταχωριστεί στο Χονγκ Κονγκ.

Η Annie Lab διαπίστωσε ότι ένα παρόμοιο βίντεο είχε αναρτηθεί στο Facebook από το Γραφείο Διαχείρισης Γης (BLM) της κυβέρνησης των ΗΠΑ στην Αριζόνα στις 22 Μαρτίου 2017. Η λεζάντα του βίντεο αναφέρει: «Η περιφέρεια του ποταμού Κολοράντο, σε συνεργασία με το τμήμα θηραμάτων και ψαριών της Αριζόνα, διεξάγει αυτή την εβδομάδα μια προδιαγεγραμμένη πυρκαγιά στα βουνά Hualapai νοτιοανατολικά του Κίνγκμαν με την ονομασία Beecher Prescribed Fire».

Η λεζάντα της BLM αναφέρει ότι το βίντεο δείχνει πυροσβέστες να χρησιμοποιούν ένα ελικοφόρο μηχάνημα για να καθαρίσουν τη βλάστηση που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει πυρκαγιές και να βελτιώσουν τον βιότοπο των ζώων. «Οι προκαθορισμένες πυρκαγιές έχουν ως στόχο να μιμηθούν τη συχνότητα και την ένταση των φυσικών πυρκαγιών και θα μειώσουν τα φορτία καύσιμης ύλης, ώστε οι φυσικές πυρκαγιές να είναι λιγότερο καταστροφικές και να βελτιώσουν τις συνθήκες βοσκήσιμης ύλης για την άγρια ζωή και τα ζώα», αναφέρεται.

Η BLM δημοσίευσε επίσης το βίντεο εδώ στο λογαριασμό της στο Twitter στις 21 Μαρτίου 2017.

Το AFP έστειλε στο Γραφείο Διαχείρισης Γης στην Αριζόνα το βίντεο που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ειδικός δημοσίων σχέσεων Dolores Garcia επιβεβαίωσε με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στις 4 Αυγούστου 2022 ότι δείχνει την ίδια επιχείρηση από το 2017, αλλά από διαφορετική οπτική γωνία.

«Ναι, αυτό ήταν ένα βίντεο από επιχειρήσεις ελικοπτεροφόρου σε μια προκαθορισμένη πυρκαγιά που διεξήχθη το 2017 σε μία από τις μονάδες μας στη ΒΔ Αριζόνα εντός των βουνών Hualapai», δήλωσε η Garcia στο AFP.

Το «helitorch» είναι μια εναέρια συσκευή ανάφλεξης που κρέμεται από ένα ελικόπτερο ή είναι τοποθετημένη σε αυτό για τη διασπορά αναφλεγμένων σβώλων ζελατινοποιημένης βενζίνης, σύμφωνα με την Εθνική Ομάδα Συντονισμού Πυρκαγιών της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Πρόκειται για μια έκδοση μεγαλύτερου χειροκίνητου πυρσού που χρησιμοποιείται συχνότερα από τους πυροσβέστες.

Μια σύγκριση των στιγμιότυπων οθόνης που παρατίθενται δείχνει τα ίδια βασικά αντικείμενα στα βίντεο: το κίτρινο ελικόπτερο (κυκλωμένο από το AFP με πορτοκαλί χρώμα) με ένα μπλε σημείο στην ουρά του και μια λευκή λεπτομέρεια στο κάτω μέρος (κυκλωμένο από το AFP με λευκό χρώμα)- και ένα κόκκινο ελικόπτερο που πετάει φωτιά (κυκλωμένο από το AFP με κόκκινο χρώμα) στα βουνά. Στο βάθος, διακρίνονται επίσης μικρές πυρκαγιές που έχουν ήδη ξεκινήσει.

Σύγκριση στιγμιότυπων μεταξύ του βίντεο που αναρτήθηκε στο Facebook (αριστερά) και του βίντεο που αναρτήθηκε από την BLM (δεξιά). Λήψη εικόνων: 08/08/2022

Το Γραφείο Διαχείρισης Γης ανακοίνωσε στις 17 Μαρτίου 2017, τέσσερις ημέρες πριν από την ανάρτηση του βίντεο στον λογαριασμό του στο Facebook, ότι θα διεξάγει μια ελεγχόμενη πυρκαγιά νοτιοανατολικά της πόλης Κίνγκμαν, στα βουνά Χουαλαπάι στο άνω τμήμα των φαραγγιών Beecher και Crow.

Οι προσχεδιασμένες πυρκαγιές, γνωστές και ως ελεγχόμενες καύσεις, αναφέρονται στην ελεγχόμενη εφαρμογή φωτιάς από μια ομάδα εμπειρογνωμόνων σε συγκεκριμένες συνθήκες. Αυτό βοηθά στην αποκατάσταση της υγείας των οικοσυστημάτων που εξαρτώνται από τη φωτιά, εξηγεί η Δασική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών στην ιστοσελίδα της. Η μέθοδος αυτή μειώνει επίσης τις καταστροφικές ζημιές από τις πυρκαγιές, σύμφωνα με την εκστρατεία Smokey Bear Wildfire Prevention της υπηρεσίας.

Η Garcia δήλωσε στο AFP ότι το γραφείο χρησιμοποιεί διάφορες μεθόδους για να περιορίσει την ανάπτυξη των φυτών προκειμένου να περιορίσει ή να καταπολεμήσει τις πυρκαγιές, όπως αλυσοπρίονα, ψαλίδια κοπής φυτών, καθώς και την στρατηγική της προσχεδιασμένης φωτιάς. «Το 'helitorch' είναι ένα από τα πολλά εργαλεία που επιτρέπουν στους πυροσβέστες και τους διαχειριστές πυρκαγιών να χρησιμοποιούν τη φωτιά ως εργαλείο για τη διαχείριση/μείωση της βλάστησης», είπε.

Ο στόχος είναι να μιμηθεί ο φυσικός ρόλος της φωτιάς στο οικοσύστημα, μεταξύ άλλων με την απομάκρυνση της βλάστησης προκειμένου να μειωθεί η ένταση και ο ρυθμός εξάπλωσης των πυρκαγιών που μπορεί να ξεκινήσουν στις πιο ζεστές και ξηρές περιόδους του έτους, δήλωσε η ίδια στο AFP.

Το δεύτερο βίντεο δείχνει ένα «back-burning» στον Καναδά

Πραγματοποιώντας μια αντίστροφη αναζήτηση για το βίντεο που δείχνει ένα ελικόπτερο να πυρπολεί τμήματα ενός δάσους, εντοπίσαμε μια ανάρτηση από τις 22 Αυγούστου 2018 που είχε αναρτηθεί σε μια σελίδα μιας ιδιωτικής εταιρείας ελικοπτέρων με την ονομασία Arduini Helicopters που δραστηριοποιείται στη δυτική καναδική επαρχία της Βρετανικής Κολομβίας. Η λεζάντα της ανάρτησης έχει ως εξής: «Απασχολημένος και φέτος με την καταπολέμηση των πυρκαγιών. Αυτή τη φορά καταπολεμώ τη φωτιά με φωτιά!».

Ανάμεσα στα σχόλια, ένας χρήστης με το όνομα Tom Arduini συγχαίρει ένα άτομο με το όνομα Paul Buxton-Carr «για αυτή την εντυπωσιακή καταγραφή». Μια μέρα αργότερα, η ίδια εταιρεία επαναλαμβάνει τα συγχαρητήρια.

Σε επικοινωνία με το AFP Factual τον Αύγουστο του 2019, ο Tom Arduini επιβεβαίωσε την προέλευση της ηχογράφησης: «Σε αυτό το βίντεο βλέπετε στην πραγματικότητα ένα ελικόπτερο της εταιρείας μου, με πιλότο εμένα, για την καταπολέμηση μιας πυρκαγιάς εδώ στη Βρετανική Κολομβία τον Αύγουστο του 2018».

Σύγκριση στιγμιότυπων μεταξύ του βίντεο που αναρτήθηκε στο Facebook (αριστερά) και του βίντεο που αναρτήθηκε από την Arduini Helicopters (δεξιά). Λήψη εικόνων: 09/08/2022

«Αυτό που κάνουμε στο βίντεο είναι να προσπαθούμε να ελέγξουμε τη φωτιά με τη φωτιά. Φτιάχνουμε μια αντιπυρική ζώνη, μια ζώνη ελεύθερη από καύσιμα, αρκετά μπροστά από την πραγματική πυρκαγιά, και στη συνέχεια χρησιμοποιούμε το ελικόπτερό μου και τον πυρσό για να οδηγήσουμε τη φωτιά στην αντιπυρική ζώνη», εξήγησε ο πιλότος.

«Αν κοιτάξετε προσεκτικά, μπορείτε να δείτε άλλα ελικόπτερα να ρίχνουν νερό στην άλλη πλευρά του τοίχου της φωτιάς για να προστατεύσουν την περιοχή που δεν έχει καεί. Αυτό κάνει τη φωτιά πιο ελεγχόμενη», πρόσθεσε ο Arduini σε μήνυμα που έστειλε στο AFP.

Ο Paul Buxton-Carr είχε δώσει συνέντευξη το 2012 σε μέσα ενημέρωσης όπως οι New York Times και το CBS ως πιλότος από τη Βρετανική Κολομβία και μάλιστα έλαβε βραβείο από την κυβέρνηση της επαρχίας για το έργο του ως πιλότος πυροσβεστικής.

Επικοινωνώντας με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο με το AFP Factual, ο Buxton-Carr επιβεβαίωσε ότι κατέγραψε αυτές τις εικόνες «στις 21 Αυγούστου 2018 κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων για την καταπολέμηση της πυρκαγιάς στο συγκρότημα Baezaeko, λίγα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Quesnel, στη Βρετανική Κολομβία».

Το τρίτο βίντεο δημοσιεύτηκε από Καναδό πυροσβέστη το 2020

Το 3ο βίντεο είναι τραβηγμένο από κάτω από ένα ελικόπτερο που εκτελεί μια επιχείρηση «backburn» πάνω από ένα δάσος.

Πραγματοποιώντας αναζήτηση με λέξεις-κλειδιά στο Google και αντίστροφη αναζήτηση βίντεο, οι Ισπανοί συνάδελφοί μας τον Σεπτέμβριο του 2020 βρήκαν ένα διαδικτυακό άρθρο με το βίντεο με ημερομηνία 22 Αυγούστου 2020. Αυτό οδήγησε στο ίδιο βίντεο στη σελίδα του Facebook «Fireman323» από τις 21 Αυγούστου 2020 και σε μια ανάρτηση στο Instagram με την ίδια λεζάντα από έναν χρήστη με παρόμοιο όνομα.

Ο Fireman323 ευχαριστεί κάποιον για το βίντεο στην ανάρτηση στο Facebook. Επικοινωνήσαμε με αυτό το άτομο μέσω του Facebook messenger στις 10 Αυγούστου 2022- επιθυμούσε να παραμείνει ανώνυμος, αλλά επιβεβαίωσε ότι ήταν ο δημιουργός του βίντεο.

Αναγνωρίζοντας τον εαυτό του ως Καναδό πυροσβέστη, είπε ότι το βίντεο δείχνει μια επιχείρηση προσχεδιασμένης καύσης το καλοκαίρι του 2020. Δεν κατονόμασε την τοποθεσία, αλλά είπε ότι διεξήχθη από κοινού με την κυβέρνηση του Κεμπέκ. Είπε επίσης ότι η Υπηρεσία Πυρόσβεσης της Βρετανικής Κολομβίας είναι η κύρια υπηρεσία που είναι υπεύθυνη για τις προδιαγεγραμμένες καύσεις και τη διαχείριση των πυρκαγιών.

«Οι πυροσβεστικές υπηρεσίες δεν έχουν το ελεύθερο να σας πουν πότε και πού πραγματοποιείται μια επιχείρηση. Μπορώ μόνο να πω ότι η 'προσχεδιαζόμενη καύση', γνωστή και ως καταπολέμηση της φωτιάς με φωτιά, είναι μια τεχνική που χρησιμοποιείται από πολλούς [πυροσβέστες]. Και είναι το δικό μου βίντεο», δήλωσε.

Στους λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης της BCWS βλέπουμε πολλές ανακοινώσεις ή αναφορές για προσχεδιασμένες αναφλέξεις, για παράδειγμα εδώ από το 2020, εδώ από το 2021 ή εδώ από το 2022.

Σε ένα από τα πρόσφατα βίντεο της BCWS σχετικά με τις προσχεδιαζόμενες αναφλέξεις βλέπουμε επίσης ένα ελικόπτερο να πετάει με μια συσκευή ανάφλεξης παρόμοια με αυτή που φαίνεται στο viral βίντεο.

Τεχνική αντιμετώπισης πυρκαγιών εγκεκριμένη στην Ελλάδα

Επικοινωνώντας τηλεφωνικά με το AFP, ο επικεφαλής του τμήματος Τύπου και επικοινωνίας του αρχηγείου πυροσβεστικού σώματος, αντιπύραρχος Βασίλης Βαθρακογιάννης, δήλωσε ότι η τεχνική «αντιπύρ» χρησιμοποιείται στην Ελλάδα υπό συγκεκριμένες συνθήκες, αλλά όχι από αέρος.

«Όπως στις περισσότερες χώρες, έτσι και εδώ είναι νόμιμη, αλλά χρησιμοποιείται αν οι συνθήκες το επιτρέπουν», εξήγησε στις 10 Αυγούστου . «Ωστόσο, δεν θα χρησιμοποιηθεί στην Ελλάδα με εναέρια μέσα, όπως στα βίντεο. Μόνο εξειδικευμένοι πυροσβέστες στο έδαφος μπορούν να το κάνουν».

Αυτό το άρθρο της Καθημερινής εξηγεί πώς οι «δασοκομάντος» θα χρησιμοποιήσουν την τεχνική της «αντιπυρικής προστασίας». Έγινε νόμιμη στην Ελλάδα με τον νόμο 4916/2022, άρθρο 91 που εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2022.

Η Ελλάδα υποφέρει τακτικά από καταστροφικές πυρκαγιές. Το 2018, μια πυρκαγιά στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 100 ανθρώπους στο Μάτι. Το 2021 κάηκαν 507.950 στρέμματα στο βόρειο τμήμα της Εύβοιας.

Οι δασικές πυρκαγιές στην Ελλάδα έχουν γίνει πιο καταστροφικές, δήλωσε ειδικός στην Καθημερινή σε δημοσίευμα που περιλαμβάνει βίντεο που αναρτήθηκε από ομάδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και δείχνει τις κυριότερες πυρκαγιές που έπληξαν τη χώρα το καλοκαίρι του 2022.

Οι πυρκαγιές στην Ελλάδα καταπολεμούνται κυρίως με νερό από τις επίγειες δυνάμεις της πυροσβεστικής, με την υποστήριξη εναέριων μέσων (αεροπλάνα Canadair, ελικόπτερα) που ρίχνουν μεγάλες ποσότητες νερού.

Αεροσκάφος Canadair ρίχνει νερό σε δασική πυρκαγιά στο πάρκο Σέιχ Σου της Θεσσαλονίκης, το οποίο δεσπόζει πάνω από την πόλη της Θεσσαλονίκης, στις 13 Ιουλίου 2021. ( AFP / SAKIS MITROLIDIS)

Εμπειρογνώμονες: Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τις πυρκαγιές

Ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών αυξάνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής, σύμφωνα με αυτό το άρθρο του 2020 που δημοσιεύθηκε από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), έναν εξειδικευμένο οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών.

Επικαλείται μια επικαιροποιημένη επισκόπηση του Σεπτεμβρίου 2020 από διεθνώς αναγνωρισμένους επιστήμονες στην πλατφόρμα ScienceBrief, η οποία ανέλυσε 116 επιστημονικά άρθρα που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 2013 και 2020 και σχετίζονται με τις πυρκαγιές στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες και τη νοτιοανατολική Αυστραλία.

«Σύμφωνα με την επικαιροποίηση της ανασκόπησης ScienceBrief, οι νέες επιστημονικές δημοσιεύσεις που εξετάστηκαν από τον Ιανουάριο του 2020 ενισχύουν τις αποδείξεις ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα ή/και τη σοβαρότητα των καιρικών συνθηκών πυρκαγιάς - περιόδους με υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς λόγω του συνδυασμού υψηλών θερμοκρασιών, χαμηλής υγρασίας, χαμηλών βροχοπτώσεων και συχνά ισχυρών ανέμων - σε πολλές περιοχές σε όλο τον κόσμο», αναφέρεται.

Μια έκθεση του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών που κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 2022 αναφέρει ότι η κλιματική αλλαγή και η αλλαγή χρήσης γης προβλέπεται να κάνουν τις πυρκαγιές πιο συχνές και έντονες. Προβλέπει παγκόσμια αύξηση των ακραίων πυρκαγιών έως και 14% έως το 2030, 30% έως το τέλος του 2050 και 50% έως το τέλος του αιώνα. Προβλέπει επίσης παγκόσμια αύξηση των ακραίων πυρκαγιών ακόμη και σε περιοχές που προηγουμένως δεν είχαν πληγεί.

Η κλιματική αλλαγή επιμηκύνει επίσης την αντιπυρική περίοδο, η οποία πλέον ξεκινά νωρίτερα μέσα στο έτος και διαρκεί περισσότερο, σύμφωνα με άρθρο της NASA που επικαλείται ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2015 με μετεωρολογικά δεδομένα 35 ετών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι εποχές πυρκαγιάς έχουν επιμηκυνθεί στο ένα τέταρτο της φυτεμένης επιφάνειας της Γης.

Καθώς η Ευρώπη πάλευε με τον καύσωνα και τις δασικές πυρκαγιές το καλοκαίρι του 2022, οι ειδικοί δήλωσαν στο BBC ότι υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ των δύο. «Οι καύσωνες και οι ξηρασίες επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή και είναι απολύτως ο καθοριστικός παράγοντας σε έτη με μαζικές εκρήξεις δασικών πυρκαγιών, όπως το σημερινό», ανέφερε ο Matthew Jones, κλιματολόγος στο Πανεπιστήμιο της East Anglia.

Έλληνες εμπειρογνώμονες αναφέρουν επίσης σε αυτό το δημοσίευμα της ΕΡΤ ότι οι καύσωνες και οι πυρκαγιές είναι συνέπεια της κλιματικής αλλαγής.

Μετάφραση και προσαρμογή
ΚΛΙΜΑ