Ο νεοναζί Αρτιόμ Μπόνοφ δεν είναι υποδιευθυντής της Αστυνομίας του Κιέβου

©AFP 2017-2022 Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος

Χιλιάδες χρήστες του Facebook σε Ελλάδα και Κύπρο έχουν κοινοποιήσει τις τελευταίες μέρες εικόνες ενός άνδρα με ναζιστικά τατουάζ σε όλο του το σώμα, υποστηρίζοντας πως πρόκειται για τον υποδιευθυντή της Αστυνομίας του Κιέβου. Ο ισχυρισμός αυτός έρχεται να υποστηρίξει το ρωσικό αφήγημα που λέει ότι ο πόλεμος γίνεται με στόχο την «αποναζιστικοποίηση» της Ουκρανίας. Ωστόσο, ο άνδρας που εμφανίζεται στις εικόνες, ο οποίος είναι γνωστός με το όνομα Αρτιόμ Μπόνοφ, δεν είναι ο υποδιευθυντής της Αστυνομίας του Κιέβου, ενώ δεν υπάρχει καμία αναφορά που να υποδεικνύει ότι υπήρξε ποτέ σε θέση ευθύνης στην ουκρανική Αστυνομία. Αν και ακροδεξιά στοιχεία έχουν μια αυξημένη δημόσια παρουσία στην Ουκρανία από το 2014, απέχουν μακράν από το να εκπροσωπούν τη χώρα και τις πολιτικές της δομές, όπως είπαν στο AFP ειδικοί επί του θέματος.

«Αυτός είναι ο Υποδιευθυντής της Αστυνομίας του Κιέβου Artem Bonov. Δεν Υπάρχει τετραγωνικό εκατοστό στο σώμα του που να μην έχει ζωγραφίσει μια σβάστικα», διαβάζουμε στην περιγραφή μίας από τις αναρτήσεις με τον ψευδή ισχυρισμό στο Facebook, που δημοσιεύθηκε στις 17 Μαρτίου του 2022. Στη φωτογραφία της ανάρτησης, βλέπουμε έναν άνδρα με ξυρισμένο κεφάλι, το σώμα του οποίου είναι γεμάτο με τατουάζ με σβάστικες και άλλα ναζιστικά σύμβολα.

Κάτω από την ανάρτηση, ακολουθούν πολλά και διαφορετικά σχόλια. Κάποιοι πιστεύουν τον ισχυρισμό, άλλοι εκφράζουν αμφιβολίες, ενώ ένας χρήστης διαψεύδει τις ψευδείς πληροφορίες που έχουν διακινηθεί διεθνώς, λέγοντας πως ο άνδρας της φωτογραφίας δεν είναι ούτε ο υποδιευθυντής της Αστυνομίας του Κιέβου, ούτε ο Δήμαρχος του Κιέβου. «Απίστευτο, δεν έχω λόγια, λυπάμαι αφάνταστα. Άραγε είναι αλήθεια;» , διαβάζουμε σε άλλο σχόλιο.

Ο ισχυρισμός κυκλοφόρησε πολύ στο ελληνόφωνο διαδίκτυο στα μέσα του Μαρτίου 2022, με τις περισσότερες αναρτήσεις να έχουν διαγραφεί έκτοτε. Ωστόσο, η ψευδής πληροφορία για τον «ναζί υποδιευθυντή της Αστυνομίας του Κιέβου» κυκλοφορεί ακόμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα στο Facebook (εδώ, εδώ, εδώ) και το Twitter (εδώ, εδώ, εδώ).

Ο ίδιος νεοναζί άνδρας εμφανίστηκε και σε ένα βίντεο που κυκλοφόρησε ευρέως στην Πολωνία, με τον ψευδή ισχυρισμό ότι ένας νέος νόμος απαγορεύει την απέλαση Ουκρανών προσφύγων ακόμα κι αν διαπράττουν εγκλήματα. Το AFP κατέρριψε αυτόν τον ψευδή ισχυρισμό στα πολωνικά, εδώ.

Ο άνδρας αυτός είναι όντως γνωστός ως Αρτιόμ Μπόνοφ. Το AFP ερεύνησε το ζήτημα και κατέληξε πως ο Μπόνοφ δεν είναι ούτε ο υποδιευθυντής, ούτε ο διευθυντής της Αστυνομίας του Κιέβου, όπως έχει διακινηθεί σε άλλες γλώσσες.

Αναρτήσεις με τον ψευδή ισχυρισμό στο Facebook. Λήψη εικόνων: 04/04/2022
Αναρτήσεις με τον ψευδή ισχυρισμό στο Twitter. Λήψη εικόνων: 04/04/2022

Άλλοι οργανισμοί ψηφιακής επαλήθευσης ειδήσεων (fact-checking) έχουν επίσης εξετάσει τον ισχυρισμό και έχουν καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα, ότι δηλαδή ο Μπόνοφ δεν είναι ο διευθυντής ή υποδιευθυντής της Αστυνομίας του Κιέβου, όπως το Istinomer στη Σερβία. Τα Ellinika Hoaxes έχουν επίσης κάνει σχετική δουλειά, καταρρίπτοντας την ψευδή πληροφορία.

Μια αντίστροφη αναζήτηση εικόνας με τη φωτογραφία που εμφανίζεται στις περισσότερες αναρτήσεις στο Facebook οδηγεί σε δημοσιεύσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις οποίες βλέπουμε το βίντεο από το οποίο προέρχεται το στιγμιότυπο. Οι εν λόγω αναρτήσεις αναγνωρίζουν τον άνδρα ως Αρτιόμ Μπόνοφ. Δημοσιεύσεις στα πολωνικά και ένα tweet της ρωσικής πρεσβείας στη Γαλλία έχουν μοιραστεί ένα άλλο βίντεο στο οποίο επίσης αναγνωρίζουν τον άνδρα ως Artem Bonov. Από τα κοσμήματα και τα τατουάζ που φέρει, είναι σαφές πως πρόκειται για το ίδιο άτομο.

Το AFP επικοινώνησε με τον Michael Colborne, δημοσιογράφο-ερευνητή του Bellingcat και συγγραφέα του βιβλίου From the Fires of War: The Ukrainian Azov Movement and the Global Far Right (Από τη Φωτιά του Πολέμου: Το Ουκρανικό Κίνημα Αζόφ και η Διεθνής Ακροδεξιά), προκειμένου να αντλήσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον Αρτιόμ Μπόνοφ (αναφέρεται ως Artem Bonov ή Banov). «Αναγνωρίζω το πρόσωπο, και τα τατουάζ, από το σκληροπυρηνικό νεοναζιστικό περιθώριο του Ουκρανικού Telegram», είπε στην ομάδα επαλήθευσης ειδήσεων του AFP στο Βελιγράδι σε ένα email στις 25 Μαρτίου 2022.

Ο Colborne μάς υπέδειξε επίσης ένα βίντεο που αναρτήθηκε στο Youtube στις 15 Απριλίου 2020, με τίτλο «Ο Αρτιόμ Μπόνοφ στην απαγορευμένη ζώνη». Πρόκειται για το ίδιο βίντεο στο οποίο μας οδήγησε η αντίστροφη αναζήτηση εικόνας. Η φωτογραφία που μοιράστηκαν οι περισσότερες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να είναι στιγμιότυπο από αυτό το βίντεο.

Σύγκριση μεταξύ της εικόνας των αναρτήσεων στο Facebook (πάνω) και στιγμιότυπου από το βίντεο του Μπόνοφ στο Youtube (κάτω). Λήψη εικόνων: 04/04/2022

Ο Μπόνοφ δεν είναι ούτε ο διευθυντής ούτε ο υποδιευθυντής της Αστυνομίας του Κιέβου

Το AFP επικοινώνησε με το ουκρανικό υπουργείο Εσωτερικών σχετικά με τον ισχυρισμό ότι ο Μπόνοφ είναι διευθυντής ή υποδιευθυντής της αστυνομίας του Κιέβου, όπως υποστηρίζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εκπρόσωπος του υπουργείου μάς παρέπεμψε στις 23 Μαρτίου 2022 στον ιστότοπο της Αστυνομίας της περιφέρειας του Κιέβου, στον οποίο παρουσιάζονται ο σημερινός διευθυντής (Νέμπίτοφ Αντρίι Ανατολίγεβιτς) και οι τέσσερις υποδιευθυντές, κανένας από τους οποίους δεν είναι ο Αρτιόμ Μπόνοφ.

Το AFP συμβουλεύτηκε το αποθηκευμένο αρχείο της ιστοσελίδας, στο οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για το διάστημα από τις 27 Νοεμβρίου 2019 έως τις 10 Οκτωβρίου 2021 (όταν η ομάδα ήταν η ίδια με τη σημερινή). Ο Μπόνοφ δεν εμφανίζεται πουθενά, ούτε ως διευθυντής ούτε ως υποδιευθυντής.

Παρακάτω βλέπετε τους ανθρώπους που κατέχουν τα αξιώματα του διευθυντή και των υποδιευθυντών της Αστυνομίας της περιφέρειας του Κιέβου:

Στιγμιότυπο οθόνης από τον ιστότοπο της Ουκρανικής Αστυνομίας για την περιφέρεια του Κιέβου. Λήψη εικόνας: 06/04/2022

Επιπλέον, ψάξαμε στο κανάλι της Αστυνομίας στο YouTube, καθώς και στη σελίδα της στο Facebook, και ο Μπόνοφ δεν εμφανίστηκε πουθενά.

Ο Μπόνοφ δεν εμφανίζεται σε καμία θέση ευθύνης στον ιστότοπο της Αστυνομίας της πόλης του Κιέβου από το 2019 ως τις 28 Οκτώβριου του 2021 (όταν η ηγετική ομάδα ήταν ίδια με την σημερινή). Ο Μπόνοφ δεν εμφανίζεται ούτε σε βίντεο της Αστυνομίας της πόλης του Κιέβου στο YouTube, ούτε και στη σελίδα της στο Facebook.

Οι παρακάτω φωτογραφίες δείχνουν την ηγεσία της Αστυνομίας της πόλης του Κιέβου, όπως παρουσιάζεται στον ιστότοπο τους στις 6 Απριλίου του 2022:

Στιγμιότυπο οθόνης από τον ιστότοπο της Ουκρανικής Αστυνομίας για της πόλης του Κιέβου. Λήψη εικόνας: 06/04/2022

Ο ιστότοπος της Ουκρανικής εθνικής Αστυνομίας δεν εμφανίζει τον Bonov σε καμία άλλη ηγετική θέση.

«Ποτέ δεν υπήρξε υποδιευθυντής της Αστυνομίας του Κιέβου, ή σε οποιαδήποτε άλλη τέτοια θέση, απ' όσο γνωρίζω», είπε ο Colborne στην ομάδα επαλήθευσης ειδήσεων του AFP στο Βελιγράδι.

Σε κάποιες αναρτήσεις, ωστόσο, βλέπουμε φωτογραφίες του Μπόνοφ να φορά κάτι που μοιάζει με αστυνομική στολή. Το τατουάζ με το σήμα που φέρει τον αριθμό 28 στο κεφάλι του επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για τον ίδιο άνθρωπο. Μια αντίστροφη αναζήτηση της φωτογραφίας του με τη μηχανή αναζήτησης Tineye δείχνει ότι η φωτογραφία άρχισε να κυκλοφορεί το 2015. Ωστόσο, δεν ήταν δυνατή η πρόσβαση στις αρχικές αναρτήσεις.

Τα αποτελέσματα αντίστροφης αναζήτησης εικόνας στο Tineye από τη φωτογραφία του Μπόνοφ με τη στολή. Λήψη εικόνας: 04/04/2022

Η στολή είναι παλιά. Αυτό γίνεται σαφές από το γεγονός ότι στην πλάτη της στολής αναγράφεται η λέξη «πολιτοφυλακή». Η στολή αυτή ήταν σε ισχύ μέχρι τον Νοέμβριο του 2015, οπότε και αντικαταστάθηκε με νέες στολές, όταν ιδρύθηκε η ουκρανική Αστυνομία για να αντικαταστήσει την πολιτοφυλακή που κληρονόμησε από την εποχή της ΕΣΣΔ.

Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες τραβήχτηκε η φωτογραφία παραμένουν ασαφείς, γεγονός που καθιστά αδύνατο να προσδιοριστεί με βάση τη φωτογραφία αν ο Μπόνοφ ήταν εκείνη την περίοδο μέλος των ουκρανικών δυνάμεων ασφαλείας.

Η παλαιότερη παρουσία του Μπόνοφ που βρήκε το AFP στο διαδίκτυο είναι από το 2014. Σε μια φωτογραφία που έχουν κοινοποιήσει και χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα, ο Μπόνοφ εμφανίζεται στη μέση μιας ομάδας νεαρών ανδρών να κάνει τον ναζιστικό χαιρετισμό. Ένας ερευνητής της ακροδεξιάς στην Ουκρανία, ο Αντόν Σεχόβτσοφ (Anton Shekhovtsov) δημοσίευσε το 2014 την ίδια φωτογραφία στον λογαριασμό του στο Facebook. Στη λεζάντα ανέφερε ότι η φωτογραφία τραβήχτηκε σε ένα από τα δωμάτια της Αστυνομίας στο Κίεβο.

«Με τον νεο-ναζί Βαντίμ Τρογιάν να έχει διοριστεί ως επικεφαλής της Αστυνομίας της περιφέρειας του Κιέβου, δεν θα εκπλησσόμουν αν αυτοί οι τύποι είναι νεοπροσληφθέντες υπάλληλοι επιβολής του νόμου», διαβάζουμε στο κείμενο που συνοδεύει τη φωτογραφία. Ο Σεχόβτσοφ προσθέτει μια ενημέρωση, λέγοντας πως η φωτογραφία «τραβήχτηκε πιθανότατα τον Ιούλιο του 2014, δηλαδή πριν τον διορισμό του Τρογιάν».

Η φωτογραφία προκάλεσε αντιδράσεις. Το AFP βρήκε σχετικές αναφορές σε μέσα ενημέρωσης, όπως αυτό το άρθρο που δημοσιεύθηκε την 1η Δεκεμβρίου 2014. Όπως λέει το κείμενο, «το περιφερειακό τμήμα του Υπουργείου Εσωτερικών αναφέρει ότι τα άτομα στις σκανδαλώδεις φωτογραφίες και τα βίντεο δεν είναι αστυνομικοί».

«Η αστυνομία εικάζει ότι το σκανδαλώδες βίντεο καταγράφηκε σε μια εποχή που πολλοί πολίτες ήθελαν να εργαστούν στην επιβολή του νόμου, έκαναν συνέντευξη και εξετάστηκαν. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, το βίντεο δείχνει μια ομάδα νέων ανθρώπων που συνοδεύουν κάποιους που ήθελαν να γίνουν αστυνομικοί και απλά ήρθαν για διασκέδαση στο κτίριο της περιφερειακής αστυνομίας του Κιέβου», αναφέρει το άρθρο.

Μια αναζήτηση στα ουκρανικά για αναφορές του Μπόνοφ δείχνει ότι η πληροφορία ότι είχε διοριστεί «υποδιευθυντής της Αστυνομίας του Κιέβου» σε ιστότοπους και μπλογκ κυκλοφόρησε ήδη από το 2015 μαζί με τη φωτογραφία ενός άνδρα με ναζιστικά τατουάζ. Μια αναζήτηση στα ουκρανικά για τον «διορισμό του αναπληρωτή αρχηγού της αστυνομίας του Κιέβου» που δημοσιεύθηκε πριν από το τέλος του 2014 δείχνει ότι η ίδια φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε για να ισχυριστεί ψευδώς ότι ο άνδρας ήταν ο «Βαντίμ Τρογιάν».

Η συγκεκριμένη φωτογραφία δεν δείχνει τον Μπόνοφ, ο οποίος έχει διαφορετικά τατουάζ και άλλα χαρακτηριστικά προσώπου.

Ο ουκρανικός ιστότοπος επαλήθευσης ειδήσεων Stop Fake διερεύνησε τη φωτογραφία το 2020 και διαπίστωσε ότι ο άνδρας αυτός ήταν κάτοικος της Αγίας Πετρούπολης με το όνομα Αλεξέι Μαξίμοφ. Ο Μαξίμοφ αναφέρεται σε ρωσικά μέσα ενημέρωσης που έγραψαν για έρευνα που έγινε στο διαμέρισμά του το 2015 (εδώ, εδώ) ως «Αλεξέι Μαξίμοφ, με το παρατσούκλι Μούχα, ηγέτης του λεγόμενου "Ταμείου για την παροχή βοήθειας σε δεξιούς πολιτικούς κρατούμενους"». Σημειώνεται πως στα ρώσικα, «μούχα» σημαίνει μύγα.

Οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από το 2014 και το 2015 που αναφέρονται στη φωτογραφία και τον σχετικό ισχυρισμό, όπως αυτή που βρήκαν τα Ellinika Hoaxes, δείχνουν ότι ο ισχυρισμός είναι πιθανό να ήταν ένα αστείο μεταξύ των χρηστών του Διαδικτύου και μια σατιρική κριτική του (πραγματικού) διορισμού του πρώην ηγέτη του τάγματος Αζόφ, Βαντίμ Τρογιάν, ως επικεφαλής της Κύριας Διεύθυνσης του Υπουργείου Εσωτερικών Υποθέσεων (αστυνομία) στην περιοχή του Κιέβου το 2014. Ο Τρογιάν ορίστηκε επικεφαλής της Κύριας Διεύθυνσης της Εθνικής Αστυνομίας στην περιοχή του Κιέβου μετά την μεταρρύθμιση της αστυνομίας, και αναπληρωτής επικεφαλής της Εθνικής Αστυνομίας το 2019, όπως ανέφεραν τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης.

Η ανάρτηση που βρήκαν τα Ellinika Hoaxes αναφέρει ένα προφίλ του Μπόνοφ στο κοινωνικό δίκτυο Vkontakte. Ο λογαριασμός έχει ανασταλεί επί του παρόντος, αλλά τα αρχεία δείχνουν πως ανήκε στον Μπόνοφ και ότι ο ίδιος φέρεται να γνώριζε το «αστείο» ή να γνώριζε τον ίδιο τον Μαξίμοφ, καθώς δημοσίευσε την ίδια φωτογραφία του φαλακρού άνδρα χωρίς μπλούζα τον Νοέμβριο του 2014 στον εν λόγω λογαριασμό, με την περιγραφή: «ο θρυλικός Μούχα».

Σύμφωνα με τις ελάχιστες διαθέσιμες πληροφορίες, δεν υπάρχει επιβεβαίωση του ισχυρισμού ότι ο Μπόνοφ υπηρέτησε ποτέ ως υποδιευθυντής της αστυνομίας του Κιέβου. Επίσης, δεν βρήκαμε καμία ένδειξη ότι είχε εργαστεί ποτέ στο ουκρανικό υπουργείο Εσωτερικών, εκτός από την παλιά φωτογραφία του με στολή που δεν έχει ξαναχρησιμοποιηθεί από τον Νοέμβριο του 2015.

Ο Μπόνοφ, το Αζόφ και οι Ρώσοι ναζί

Αν και μη επαληθευμένες πηγές αναφέρουν πως ο Μπόνοφ ήταν μέλος του τάγματος Αζόφ το 2014, υπάρχουν πολύ λίγες πληροφορίες σχετικά με τη συμμετοχή του. Παλιά αρχεία της σελίδας του στο Vkontakte δείχνουν αναφορές τόσο στο Αζόφ, όσο και στο Misanthropic Division (Μισανθρωπικό Τμήμα), μια ομάδα νεοναζί που εμφανίστηκε στην Ουκρανία το 2014, όταν διάφοροι ακροδεξιοί ακτιβιστές ενώθηκαν με τους φιλοευρωπαίους διαδηλωτές στην πλατεία Ανεξαρτησίας του Κιέβου κατά της καταστολής του τότε Ουκρανού προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς.

Μετά από αυτή την φιλοδυτική επανάσταση στο Κίεβο, έγινε το 2014 η προσάρτηση από τη Μόσχα της Κριμαίας, ουκρανική χερσόνησος, ως επί το πλείστον ρωσόφωνη, μια κίνηση που δεν έχει αναγνωριστεί από τη διεθνή κοινότητα.

Η Ρωσία υποκίνησε επίσης την εμφάνιση φιλορωσικών αυτονομιστικών κινημάτων στα ανατολικά της Ουκρανίας, στο Ντονιέτσκ και το Λουγκάνσκ, περιοχές του Ντονμπάς που συνορεύουν με τη Ρωσία. Έκτοτε, ο ουκρανικός στρατός πολεμά αυτές τις αυτοανακηρυχθείσες ανεξάρτητες δημοκρατίες σε έναν πόλεμο που έχει στοιχίσει τη ζωή περισσότερων από 14.000 ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων αμάχων, Ουκρανών και φιλορώσων μαχητών.

Την άνοιξη του 2014, η υπερεθνικιστική παραστρατιωτική ομάδα Αζόφ συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην απελευθέρωση της Μαριούπολης, ενώ αυτή η στρατηγικής σημασίας πόλη στην περιοχή του Ντονμπάς βρισκόταν στα χέρια φιλορώσων αυτονομιστών.

«Τον Σεπτέμβριο του 2014 υπογράφηκαν οι πρώτες συμφωνίες του Μινσκ, οι οποίες προέβλεπαν την παύση των εχθροπραξιών, αλλά και την ενσωμάτωση αυτών των παραστρατιωτικών δομών στις τακτικές δυνάμεις, τόσο της Ουκρανίας όσο και των αυτονομιστών. Πρόκειται για μια εγγύηση που προσέφεραν τα κράτη, λέγοντας ότι τα στοιχεία εκείνα που θα μπορούσαν να αποτελέσουν απειλή ή να εμποδίσουν την αποκλιμάκωση θα τίθεντο υπό έλεγχο. Η πλειονότητα αυτών των ομάδων, όπως το τάγμα Αζόφ, εντάχθηκαν στην ουκρανική εθνοφρουρά και έγιναν σύνταγμα, υπό την άμεση εξουσία του υπουργού Εσωτερικών», εξήγησε στις 11 Μαρτίου στο AFP ο Adrien Nonjon, ερευνητής στην Inalco στο Παρίσι και ειδικός στην Ουκρανία και τη μετασοβιετική ακροδεξιά.

Το βιογραφικό του Μπόνοφ δεν είναι σαφές. «Λέγεται ότι είναι Ουκρανός, αλλά τείνει να επικοινωνεί αποκλειστικά στα ρωσικά στο διαδίκτυο - κάτι που δεν είναι απαραίτητα ασυνήθιστο για έναν ουκρανό ακροδεξιό - αλλά το γεγονός ότι ισχυρίζεται στο διαδίκτυο ότι είναι από το Λβιβ το κάνει περίεργο, καθώς λίγοι άνθρωποι από το Λβιβ, ειδικά εθνικιστικά σκεπτόμενοι, θα επικοινωνούσαν σχεδόν αποκλειστικά στα ρωσικά», παρατήρησε ο Michael Colborne του Bellingcat.

Σύμφωνα με τις πηγές των ερευνητών, η προφορά του στο βίντεο που αναρτήθηκε στο Youtube και αναφέρθηκε παραπάνω σε αυτό το άρθρο δεν ακούγεται σαν προφορά από το Λβιβ, αλλά «σαν να έχει ειπωθεί από έναν Ρώσο ομιλητή που την είχε μάθει». Ορισμένες αναφορές σε άρθρα υποστηρίζουν ότι γεννήθηκε στη Ρωσία.

Ο Μπόνοφ δεν είναι ξένος στη ρωσική ακροδεξιά. Σε ένα βίντεο που αναρτήθηκε στο κανάλι του στο Youtube γύρω στις 5 Μαρτίου 2022, εμφανίζεται με άτομα που ο Colborne αναγνώρισε ως μέλη τόσο του Αζόφ όσο και των Ρώσων νεοναζιστών μισθοφόρων.

«Ο πρώτος άνθρωπος που μιλάει στο βίντεο είναι ο Νικίτα Μακέγεφ, ο οποίος πήρε την ουκρανική υπηκοότητα το 2019 και υπηρέτησε στο Αζόφ. Ο άνδρας που είναι ξαπλωμένος στο κρεβάτι είναι ο Αρτέμ Κρασνολούτσκι, ένας Ρώσος νεοναζί που φέρεται να έχει υπηρετήσει στο Wagner. Και στην πόρτα, φυσικά, είναι ο Μπόνοφ», περιέγραψε ο Michael Colborne.

Η Βάγκνερ είναι μια ρωσική ιδιωτική μισθοφορική οργάνωση, της οποίας πιστεύεται ότι ηγείται στενός σύμμαχος του Πούτιν και η οποία φέρεται να έχει χρησιμοποιηθεί από τη Ρωσία σε πολέμους σε ξένα εδάφη, όπως ο εμφύλιος πόλεμος της Λιβύης.

Η ρωσική προπαγάνδα κατά του «φασισμού» στην Ουκρανία

Στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ανακοίνωσε μια «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» στην Ουκρανία για την υπεράσπιση των αυτονομιστών στα ανατολικά της χώρας και την «αποστρατιωτικοποίηση και αποναζιστικοποίηση» του φιλοδυτικού γείτονά της. Για να δικαιολογήσει την εισβολή, η Μόσχα ισχυρίζεται ότι η Ουκρανία έχει κατακλυστεί από νεοναζί.

Η φιλορωσική προπαγάνδα έχει ισχυριστεί ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας Ζελένσκι φοράει ένα μπλουζάκι με τον ναζιστικό Σιδηρό Σταυρό, ενώ έχει επίσης χρησιμοποιηθεί αυτή η παραποιημένη φωτογραφία που τον δείχνει να κρατάει μια ποδοσφαιρική φανέλα με σβάστικα.

Σε αυτό το πλαίσιο, «βλέπω [τον Μπόνοφ] σχεδόν σαν καρικατούρα ενός νεοναζί και επομένως κάποιον, δυστυχώς, "τέλειο" για τη ρωσική προπαγάνδα αυτή τη στιγμή», λέει ο Michael Colborne.

Όπως εξήγησε το AFP εδώ στα γαλλικά, τμήματα της ουκρανικής ιστορίας, όπως η προσωρινή συνεργασία μεταξύ τμημάτων των oυκρανών εθνικιστών με το καθεστώς του Χίτλερ κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, έχουν αξιοποιηθεί από τη Μόσχα. Η ρωσική πρεσβεία στη Νότια Αφρική υποστήριξε στο Twitter ότι «η Ρωσία, όπως πριν από 80 χρόνια, πολεμά τον ναζισμό στην Ουκρανία».

Άλλα μέρη της ουκρανικής ιστορίας που δεν ταιριάζουν σε αυτό το αφήγημα αγνοούνται. «Ένα μεγάλο μέρος των Ουκρανών στρατιωτών πολέμησε τους Ναζί στο πλευρό του Κόκκινου Στρατού, κάτι που δεν αναφέρεται σήμερα», σημειώνει από την πλευρά της η Alexandra Goujon, λέκτορας Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Βουργουνδίας στη Γαλλία και συγγραφέας του βιβλίου «Ουκρανία: Από την ανεξαρτησία στον πόλεμο».

Το 2017, ο ισραηλινός πρεσβευτής στην Ουκρανία επιβεβαίωσε ότι πάνω από 2.500 Ουκρανοί είχαν ανακηρυχθεί Δίκαιοι μεταξύ των Εθνών, ένας τίτλος που απονέμεται σε μη Εβραίους που έσωσαν Εβραίους από την εξόντωση κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Το 2017, ο ισραηλινός πρέσβης στην Ουκρανία επιβεβαίωσε ότι περισσότεροι από 2.500 Ουκρανοί είχαν ανακηρυχθεί «Δίκαιοι των Εθνών», ένας τίτλος που απονέμεται σε μη Εβραίους που έσωσαν Εβραίους από το Ολοκαύτωμα κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Το αφήγημα της «ναζιστικοποιημένης Ουκρανίας» εντάθηκε μετά την πορτοκαλί επανάσταση του 2004 και την επανάσταση Euromaidan που οδήγησε στην καθαίρεση του φιλορώσου προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Και τα δύο αυτά γεγονότα οδήγησαν φιλοευρωπαίους πολιτικούς στην ηγεσία της Ουκρανίας και όχι συμμάχους της Μόσχας.

Οι εμφανείς συνδέσεις μεταξύ της ουκρανικής ακροδεξιάς και της ρωσικής ακροδεξιάς, όπως φαίνεται στην περίπτωση του Μπόνοφ, παραλείπονται επίσης από τα φιλορωσικά κανάλια, όπως και η παρουσία νεοναζιστικών στοιχείων μεταξύ των φιλορωσικών στρατευμάτων που πολεμούν κατά του ουκρανικού στρατού στο Ντονμπάς από το 2014, όπως οι υποστηρικτές της λευκής υπεροχής του Ρωσικού Αυτοκρατορικού Κινήματος, όπως έχει καταγράψει το AFP.

Φωτογραφία από τις 28 Φεβρουαρίου του 2015 δείχνει μέλη της εθνικιστικής οργάνωσης «Ρωσικό Αυτοκρατορικό Κίνημα», που συμμετείχαν ως εθελοντές στην αυτοανακηρυχθείσα Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονιέτσκ, να ποζάρουν με ομοιώματα όπλων. Στα δεξιά φαίνεται ο Ντμίτρι Γκαϊντούν, γνωστός και ως «Ντονσκόι», ενώ στα αριστερά βρίσκεται ο Σεργκέι Ζιντσένκο, γνωστός και ως «Στράφμπατ». Η φωτογραφία τραβήχτηκε σε μια εκπαιδευτική βάση στην Αγία Πετρούπολη. ( AFP / )

Αν και η εθνικιστική ακροδεξιά της Ουκρανίας έχει εντείνει τη δημόσια προβολή της με την εμπλοκή της στις διαδηλώσεις του Euromaidan και μέσω της συμμετοχής της στις μάχες στο Ντονμπάς, αλλά και κατά τη διάρκεια της τρέχουσας ρωσικής εισβολής, η προβολή αυτή δεν έχει μεταφραστεί σε εθνική πολιτική εκπροσώπηση μέχρι τώρα.

Μετά τα ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά που κατέγραψε στις εκλογές του 2012, το ακροδεξιό κόμμα Σβόμποντα κατέχει πλέον μόνο μία έδρα στο εθνικό κοινοβούλιο. Μάλιστα, έχει αποτύχει να συγκεντρώσει πάνω από το 2% των ψήφων στις τρεις τελευταίες προεδρικές εκλογές. Το Εθνικό Σώμα, ο πολιτικός βραχίονας του τάγματος Αζόφ, κατέβηκε με το Σβόμποντα στις βουλευτικές εκλογές του 2019 και δεν κατάφερε να εξασφαλίσει καμία έδρα.

«Αν και είναι αλήθεια ότι οι ακροδεξιές ομάδες έχουν ορατότητα στον δημόσιο χώρο, ιδίως εφόσον διοργανώνουν διαδηλώσεις που δεν απαγορεύονται, η ύπαρξη της ακροδεξιάς πολιτικά στα θεσμικά όργανα είναι εξαιρετικά περιορισμένη στο εθνικό επίπεδο», δήλωσε η Alexandra Goujon στο AFP.

Μετάφραση και προσαρμογή
Ukraine conflict