Αυτό το βίντεο δεν δείχνει πως οι Ουκρανοί χρησιμοποιούν μανεκέν για να αναπαραστήσουν θύματα πολέμου

©AFP 2017-2022 Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος

Ένα βίντεο που έχει αναπαραχθεί εκατοντάδες φορές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις αρχές Απριλίου ισχυρίζεται ότι δείχνει Ουκρανούς να προετοιμάζουν ένα ψεύτικο πτώμα, χρησιμοποιώντας μια κούκλα μανεκέν. Σύμφωνα με τις αναρτήσεις, πρόκειται για απόπειρα της Ουκρανίας να σκηνοθετήσει εικόνες καταστροφής και θυμάτων πολέμου. Ωστόσο, το βίντεο έχει γυριστεί στις 20 Μαρτίου του 2022 στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας, και όχι στην Ουκρανία. Συγκεκριμένα, η λήψη του βίντεο έγινε στο πλαίσιο των γυρισμάτων μιας ρωσικής σειράς στο Βσεβολόζκ, στα ανατολικά της Αγίας Πετρούπολης, όπως επιβεβαίωσαν μάρτυρες, μεταξύ των οποίων ο άνθρωπος που τράβηξε το βίντεο, καθώς και τα μεταδεδομένα του αρχικού βίντεο.

Στο βίντεο βλέπουμε δύο άνδρες σκυμμένους σε ένα πεζοδρόμιο, ο ένας εκ των οποίων φορά χακί παλτό και ο άλλος ένα στρατιωτικό μπουφάν παραλλαγής. Οι δυο τους ετοιμάζουν μια κούκλα μανεκέν που φέρει ιδιαίτερα ρεαλιστικά χαρακτηριστικά προσώπου. Ενώ ο ένας κρατά το ομοίωμα, το σώμα του οποίου καλύπτεται με ταινία, σε ημιόρθια θέση, ο άλλος τυλίγει το χέρι του μανεκέν με περισσότερη ταινία.

«Στο βίντεο βλέπετε επί το έργον τους "ειδικούς" του Κέντρου Πληροφοριακών και Ψυχολογικών Επιχειρήσεων της Ουκρανίας (Αυτοί συνήθως ασχολούνται με τέτοιες μ@λ@κίες)... Μια νέα Bucha ετοιμάζεται», αναφέρει μια δημοφιλής ανάρτηση με το επίμαχο βίντεο στο Facebook, που δημοσιεύθηκε στις 6 Απριλίου 2022. Η ανάρτηση αναφέρεται στο υπάρχον 72ο Κέντρο Πληροφοριακών και Ψυχολογικών Επιχειρήσεων που υπάγεται στο ουκρανικό Πολεμικό Ναυτικό, και το οποίο έχει κατηγορηθεί από το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας για την παραγωγή προπαγάνδας.

Ανάρτηση με τον ψευδή ισχυρισμό στο Facebook. Λήψη εικόνας: 21 Απριλίου 2022

Η κατηγορία για την υποτιθέμενη σκηνοθεσία εικόνων πολέμου με «ψεύτικους» νεκρούς στην Ουκρανία δεν είναι καινούργια. Έχει χρησιμοποιηθεί σε αρκετές περιπτώσεις στον πόλεμο που μαίνεται στην Ουκρανία, τόσο από τις ρωσικές αρχές, όσο και από χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Μερικά παραδείγματα μπορείτε να βρείτε εδώ και εδώ.

Το βίντεο του μανεκέν με την μονωτική ταινία, πάντως, δεν σχετίζεται με την σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η λήψη του έγινε στα πλαίσια γυρισμάτων για μια ρωσική τηλεοπτική σειρά, τα οποία έγιναν στη Ρωσία, κοντά στην Αγία Πετρούπολη, στις 20 Μαρτίου του 2022, όπως δήλωσε στο AFP ο άνθρωπος που τράβηξε το βίντεο. Τα μεταδεδομένα του βίντεο επιβεβαιώνουν αυτήν την πληροφορία.

Το βίντεο δημοσιεύθηκε αρχικά στο TikTok

Tο βίντεο διάρκειας 16 δευτερολέπτων ανέβηκε αρχικά στις 29 Μαρτίου 2022 στο TikTok από τον Ρώσο κωμικό Φίλιπ Φεντορτσούκ, με την ακόλουθη λεζάντα: «Προετοιμασία μοντέλου για πτώση στον κινηματογράφο».

Στιγμιότυπο από την ανάρτηση του Φεντορτσούκ στο TikTok. Λήψη εικόνας: 21 Απριλίου 2022

Αν και το βίντεο του Φεντορτσούκ έχει περισσότερες από ένα εκατομμύριο προβολές, χρήστες κοινωνικών δικτύων όπως το Telegram αφαίρεσαν το βίντεο από το πλαίσιο του δημιουργώντας την ψευδή πληροφορία. Ένας λογαριασμός με όνομα «U_G_M» στο Telegram το δημοσίευσε στις 6 Απριλίου, με τον ισχυρισμό ότι «έτσι προετοιμάζουν οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας τα σκηνοθετημένα βίντεό τους για να φωνάξουν από τα πνευμόνια τους: "Ο Πούτιν φταίει" και στη συνέχεια, όπως στην Μπούτσα, αυτές οι κούκλες θα σκορπιστούν στους δρόμους του Κιέβου ή του Νικολάεφ».

Την ίδια ημέρα, ένας δημοφιλής ρωσόφωνος λογαριασμός στο Twitter αναπαρήγαγε το ίδιο βίντεο με τον εξής ισχυρισμό στα αγγλικά: «Όταν η Ουκρανική προπαγάνδα δείχνει "αθώα θύματα του ρωσικού στρατού", αλλά το παρασκήνιο μπαίνει στο κάδρο». Η πρώτη ανάρτηση στα ελληνικά δημοσιεύθηκε επίσης στις 6 Απριλίου.

Η ανάρτηση του λογαριασμού U_G_M στο Telegram. Λήψη εικόνας: 21 Απριλίου 2022
Η ανάρτηση στο Twitter. Λήψη εικόνας: 26 Απριλίου 2022

 

 

Η λήψη του βίντεο έγινε στις 20 Μαρτίου στο Βσεβολόζκ κατά τα γυρίσματα μιας τηλεοπτικής σειράς

Σε επικοινωνία του με το AFP, ο Φιλίπ Φεντορτσούκ επιβεβαίωσε ότι είναι ο άνθρωπος που τράβηξε αυτό το βίντεο στις «20 Μαρτίου στο Βσεβολόζκ», κοντά στην Αγία Πετρούπολη, στα γυρίσματα μιας τηλεοπτικής σειράς στην οποία συμμετείχε ως κομπάρσος.

Τα μεταδεδομένα του αρχικού βίντεο, τα οποία μπόρεσε να συμβουλευτεί το AFP στον ιστότοπο «Metadata2go», επιβεβαιώνουν την ημερομηνία λήψης των εικόνων. Όντως, το βίντεο ελήφθη από ένα iPhone 11 Pro Max στις 20 Μαρτίου, στις 5:43 μ.μ. ώρα Μόσχας.

Λήψη εικόνας από το Metadata2go στις 12 Απριλίου 2022.

Με αντιγραφή των συντεταγμένων που αναφέρονται στα μεταδεδομένα στους χάρτες της Google, οδηγούμαστε στην πόλη Βσεβολόζκ, περίπου είκοσι χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Αγίας Πετρούπολης.

Η θέση στην οποία έγινε η λήψη του βίντεο, σύμφωνα με τα δεδομένα. Λήψη εικόνας από Χάρτες Google: 21 Απριλίου 2022

Ο «Αλμπερτίκ», ένα μανεκέν τυλιγμένο με προστατευτική ταινία πριν την πτώση του

Σε επαφή με το AFP, η Μαρία Νιστριγιάνου, μέλος της ομάδας παραωγής της τηλεοπτικής σειράς, εξηγεί ότι αυτό το βίντεο γυρίστηκε λίγο πριν από τα γυρίσματα μιας σκηνής που δείχνει τη μοιραία πτώση ενός άνδρα από έναν όροφο του κτιρίου: «Βλέπουμε τον υπεύθυνο των σκηνών δράσης μας και τον βοηθό του να ετοιμάζουν το μανεκέν: το περιβάλλουν με ταινία για να μην σπάσει σε κομμάτια κατά τη διάρκεια της πτώσης». Στη συνέχεια, το μοντέλο καλύφθηκε με «ζωικά όργανα» και ντύθηκε με ρούχα για τη σύγκρουσή του με ένα αυτοκίνητο που ήταν σταθμευμένο έξω από το κτίριο.

Τα γυρίσματα μιας τέτοιας σκηνής αυτής της τηλεοπτικής σειράς είχαν όντως προγραμματιστεί για τις 20 Μαρτίου στο Βσεβολόζκ, όπως το AFP μπόρεσε να επιβεβαιώσει συμβουλευόμενο το λεπτομερές πρόγραμμα παραγωγής - σκηνή προς σκηνή - για τη συγκεκριμένη ημέρα.

Η Ναντέζντα Κολομπάεβα, πρώτη βοηθός σκηνοθέτη της σειράς, είχε επίσης δημοσιεύσει πολλές φωτογραφίες και βίντεο από τα γυρίσματα αυτής της σκηνής στη σελίδα της στο Facebook στις 8 Απριλίου, μια ημέρα αφότου διέψευσε τις ψευδείς πληροφορίες που κυκλοφορούσαν σχετικά με το μανεκέν που είχε το παρατσούκλι «Αλμπερτίκ».

Συγκεκριμένα, έδειχνε την πτώση του μανεκέν και, σε άλλη ανάρτηση, μια φωτογραφία του στα χέρια του υπεύθυνου για τις σκηνές δράσης της σειράς, Αλεξάντερ Ουβάροφ.

Η ανάρτηση με την πτώση του μανεκέν. Λήψη εικόνας: 21 Απριλίου 2022

 

Η φωτογραφία με τον Αλεξάντερ Ουβάροφ και τον «Αλμπερτίκ». Λήψη εικόνας: 21 Απριλίου 2022

Παρακάτω, μια φωτογραφία από τα παρασκήνια των γυρισμάτων, την οποία έλαβε το AFP, επιβεβαιώνει ότι πραγματοποιήθηκαν στην οδό Λενινγκράντσκαγια. Όπως φαίνεται από εικόνα του Google Street View, πρόκειται για το νούμερο 8 ή 9 της οδού Λενινγκράντσκαγια, στο Βσεβολόζκ.

Φωτογραφία από τα παρασκήνια των γυρισμάτων, την οποία έλαβε το AFP.
Λήψη εικόνας από το Google Street View στις 21 Απριλίου 2022.

 

 

Παρά την ιδιότητά του ως άψυχου μοντέλου, ο Αλμπερτίκ είναι μια τοπική διασημότητα στα κινηματογραφικά συνεργεία της περιοχής, σύμφωνα με τη Μαρία Νιστριγιάνου: «Ανήκει στην ομάδα κασκαντέρ μας, που τον χρησιμοποιεί αρκετά συχνά για διαφορετικά έργα, ειδικά όταν πρόκειται για γυρίσματα εκρήξεων, πτώσεις ή επικίνδυνες σκηνές. Αυτή η ομάδα κασκαντέρ είναι μια από τις πιο δημοφιλείς στην κινηματογραφική βιομηχανία της Αγίας Πετρούπολης, επομένως συνεργάζεται με πολλούς ανθρώπους και ο Αλεξάντερ Ουβάροφ είναι ένας πολύ διάσημος επαγγελματίας».

Μετάφραση και προσαρμογή
Ukraine conflict